RIZIK PO ZDRAVLJE: Lijekovi protiv bolova u kombinaciji sa kontracepcijom mogu izazvati tromb

Foto: Ilustracija/Anspleš

Istraživači su otkrili da je rizik od stvaranja krvnih ugrušaka veći kod žena koje koriste kontrolu rađanja (koje sadrže estrogen i progestin) nego kod žena koje koriste samo progestinske formulacije ili nemaju hormonsku kontrolu rađanja.

Popularni lijekovi protiv bolova – kao što su ibuprofen, diklofenak i naproksen – odavno su u istraživanju povezani sa povećanim rizikom od razvoja venske tromboembolije (VTE), krvnog ugruška koji se formira duboko u veni, navode Centres for Disease Control and Prevention (CDC). Neki od ovih ugrušaka mogu se formirati u nozi, butini, karlici ili ruci, što može dovesti do ozbiljne bolesti, invaliditeta, a u nekim slučajevima i smrti. Istraživanja su takođe otkrila da uzimanje kontracepcije koja sadrži estrogen i progestin povećava rizik od krvnih ugrušaka. Estrogen je polni hormon koji igra glavnu ulogu u ženskom reproduktivnom sistemu, a progestin, sintetički oblik progesterona, hormon koji igra ulogu u menstrualnom ciklusu.

Velika studija objavljena ovog mjeseca u časopisu The BMJ proširuje dokaze o rizicima organizma od krvnih ugrušaka. Istraživanje je otkrilo da je upotreba nesteroidnih antiinflamatornih lekova (NSAID) povezana sa povećanom vjerovatnoćom stvaranja krvnih ugrušaka kod žena u reproduktivnom periodu.

•  Proučavajući oko dva miliona žena u reproduktivnom dobu, otkrili smo da je ovaj rizik bio čak i veći kod žena koje koriste kombinovanu hormonsku kontracepciju (koja sadrži estrogen i progestin) nego kod žena koje koriste samo progestinske formulacije ili su bez hormonske kontracepcije – što potencijalno ukazuje na interakciju lijekova kombinovane hormonske kontraceptive i NSAIL – kaže glavni autor dr Amani Meaidi, postdoktorski istraživač na Univerzitetu u Kopenhagenu u Danskoj.

Iako su rizici možda veći, broj slučajeva je i dalje mali

Iako je hormonska kontrola rađanja povezana sa većom vjerovatnoćom od nastanka duboke venske tromboze i plućne embolije, dr Anne-Marie Amies Oelschlager, ginekolog sa sjedištem u Sijetlu i predsjedavajući American College of Obstetricians and Gynecologists (ACOG) Clinical Consensus Committee on Gynecology, naglašava da su stope ovih događaja generalno niske.

•  NSAIL kao što su ibuprofen i naproksen efikasni su za bolne menstruacije i imaju nizak rizik od zgrušavanja za ogromnu većinu žena – kaže dr Oelschlager, koja nije bila uključena u studiju.

Kod učesnica studije koje nisu koristile hormonsku kontracepciju, upotreba NSAIL bila je povezana sa četiri dodatna VTE događaja neđeljno na 100.000. NSAIL bili su povezani sa 11 dodatnih događaja kod žena koje su koristile hormonsku kontracepciju srednjeg rizika i 23 dodatna događaja kod žena koje su koristile hormonsku kontracepciju visokog rizika.

Razmatranje alternativa za kontrolu rađanja sa visokim nivoom estrogena i NSAID

Kontraceptivi visokog rizika uključivali su kombinovane flastere estrogena i progestina, vaginalne prstenove i pilule koje sadrže 50 mikrograma estrogena. Dr Meaidi i njen tim navode da žene mogu da smanje rizik odabirom formulacija za kontrolu rađanja sa srednjim ili niskim ili bez rizika.

Kontracepcija srednjeg rizika definisana je kao svi drugi kombinovani oralni kontraceptivi (koji sadrže manje od 50 mikrograma estrogena) i injekcija medroksiprogesterona. Medroksiprogesteron daje se svaka tri mjeseca i ne sadrži estrogen.

Opcije sa niskim ili bez rizika bile su tablete koje sadrže samo progestin, implantati i hormonski intrauterini ulošci (kalemovi).

Pored ovoga, žene bi trebalo i o NSAIL alternativi da razgovaraju sa svojim ljekarom.

•  Toplota, vežbanje i odvraćanje pažnje efikasni su za menstrualne bolove. Acetaminofen je još jedan lijek za ublažavanje bolova koji izgleda da ima manji rizik za pojavu zgrušavanja i može biti opcija za one koji žele da izbjegnu ibuprofen, naproksen ili diklofenak – kaže dr Oelschlager.

Rezultati zasnovani na studiji velike populacije

Za ovaj naučni rad, istraživači su pregledali nacionalne medicinske kartone 2.029.065 žena starosti od 15 do 49 godina koje su živjele u Danskoj između 1996. i 2017. godine bez istorije krvnih ugrušaka, raka, histerektomije ili liječenja neplodnosti. Među tom populacijom, preko pola miliona (529.704) koristilo je NSAIL dok je bilo na hormonskoj kontroli rađanja. Ibuprofen je bio najčešće korišćeni NSAID (60 procenata). Oko 20 procenata koristilo je diklofenak, a samo 6 procenata naproksen.

Dr Meaidi napominje da je u prosjeku većina korisnika NSAID-a ove lijekove upotrebljavala za kratkotrajni, privremeni bol.

Tokom prosječnog 10-godišnjeg perioda praćenja, bilo je 8.710 venskih tromboembolijskih događaja. Od toga, 2.715 bili su plućne embolije (PE – opstrukcije u krvnim sudovima koji šalju krv u pluća), a 5.995 bili su duboke venske tromboze (DVT). Ukupno 228 (2,6 odsto) žena umrlo je u roku od 30 dana od uspostavljanja dijagnoze.

Diklofenak predstavlja veću prijetnju
U poređenju sa ibuprofenom i naproksenom, diklofenak je bio povezan sa najvećim rizikom – dvostruko povećanom verovatnoćom tromboze u poređenju sa ženama koje su uzimale ibuprofen ili naproksen.

Diklofenak je jači NSAIL od ibuprofena i naproksena i povezan je sa većim rizikom od kardiovaskularnih bolesti u poređenju sa drugim NSAIL. Prethodna studija objavljena u The BMJ otkrila je da je diklofenak povezan sa 50 odsto većim rizikom od srčanog zastoja, dok je za ibuprofen to 31 odsto.

•  Ako je potrebno liječenje NSAIL, čini se da su sva sredstva osim diklofenaka poželjnija, zajedno sa hormonskim kontraceptivima manjeg rizika, kao što su tablete samo sa progestinom, implantati ili intrauterini ulošci – kaže dr Morten Schmidt iz Univerzitetske bolnice Arhus u Danskoj.

Dr Schmidt je dodao da zdravstveni nadležni organ ove nalaze istraživanja treba da uključe u svoju procjenu bezbjednosti diklofenaka dostupnog bez recepta. On takođe savjetuje da žene koje koriste hormonsku kontrolu rađanja i njihovi ljekari treba da razmotre NSAIL alternativu za analgetike (lijekove protiv bolova).

Zašto ovi lijekovi mogu povećati rizik od stvaranja krvnih ugrušaka

Iako nalazi studije sugerišu da ovi lijekovi protiv bolova mogu biti povezani sa rizikom od stvaranja krvnih ugrušaka kod žena koje koriste hormonsku kontrolu rađanja, oni ne pokazuju da ovi lekovi izazivaju stvaranje krvnih ugrušaka ili da su lijekovi međusobno djelovali kako bi povećali rizik.

Dr Meaidi, međutim, spekuliše da ishodi mogu biti povezani sa efektima na sistem koagulacije (zgrušavanja krvi) tijela.

•  Poznato je da NSAID povećavaju gomilanje trombocita u krvi, što je obično povezano sa arterijskom trombozom – srčanim udarom i moždanim udarom. Oralni kontraceptivi aktiviraju sistem koagulacije. Međutim, nije poznato kako ove dvije klase lijekova mogu intenzivirati sistem koagulacije na način koji povećava rizik od tromboze – objašnjava ona.

Potrebna su dalja istraživanja da bi se istražio potencijalni mehanizam interakcije između ove dvije klase lijekova, kaže dr Meaidi.

Autori prepoznaju nekoliko ograničenja u studiji. Zasnovana je na zapažanjima iz prethodno zabilježenih medicinskih podataka u odnosu na rezultate direktnog praćenja kontrolisane grupe. Takođe su nedostajale informacije o pušenju i gojaznosti, za koje kažu da su možda uticale na njihove rezultate.

Sve u svemu, dr Oelschlager sugeriše da se hormonska kontrola rađanja i NSAIL i dalje smatraju bezbjednim za žene koje su mlade i zdrave, i da se mogu koristiti zajedno ako je potrebno.

•  Ako imate faktore rizika za DVT ili PE, kao što su poremećaj zgrušavanja krvi, porodična istorija poremećaja zgrušavanja, gojaznost, upotreba duvana, srčana insuficijencija, autoimuna stanja ili nedavna operacija, povreda ili trudnoća, savjetovala bih vam da sa svojim lekarom razgovarate o opciji za kontracepciju sa nižim rizikom – kaže ona, a prenosi Eklinika.

NAJNOVIJE IZ RUBRIKE

SARA JO VJERENA? Pjevačica sve iznenadila objavom, sija od sreće

POPULARNA pjevačica Sara Jovanović, poznatija kao Sara Jo, trenutno puni baterije na moru, a njene objave sa ljetovanja ne prestaju da intrigiraju javnost

VIRALNA PICA BEZ KVASCA JE NEŠTO ŠTO MORATE DA PROBATE: Tijesto od brašna i jogurta bez čekanja da naraste

PICA bez kvasca gotova za 20 minuta, tijesto od brašna i jogurta bez čekanja da naraste. Probajte viralni recept koji je osvojio mreže.

UŠTIPCI OD POVRĆA: Zdrava i ukusna verzija omiljenog peciva

PRIPREMAJU se od tikvica, šargarepe i cvekle, peku se u rerni i osvajaju hrskavom koricom i sočnom unutrašnjošću. Bogati su povrćem, lijepo izgledaju na tanjiru i odlični su za cijelu porodicu.

„SUPER SMO, UŽIVAMO U ODMORU“ Mina Kostić nakon izlaska iz „Laze“ otputovala sa Kasperom na more

NAKON izlaska iz psihijatrijske ustanove "Laza Lazarević", gdje je provela 23 dana, Mina Kostić, kako se navodilo, nije napuštala stan, a onda su zajedno otišli na more.

SLAVIMO TRI VELIKA SVETITELJA: Danas ne treba da radite teške poslove i ne smijete da se svađate

SRPSKA pravoslavna crkva 2. jula obilježava uspomenu na Svetog apostola Judu, Prepodobnog Pajsija Velikog i Svetog Jovana Šangajskog, svetitelje koji su svojim životom, podvizima i vjerom ostavili dubok trag u istoriji hrišćanstva.

„PIJEM LIJEKOVE 3 PUTA DNEVNO“: Jelena Rozga progovorila o bolesti sa kojom se bori – otkrila sve detalje

NA sceni često doživi pad šećera, što izaziva slabost i potrebu da konzumira nešto slatko.

SVE LJUBAVI DŽEJLE RAMOVIĆ: Bila ludo zaljubljena u čuvenog pjevača koji je htio da se zamonaši, 1 kolega je izbrisao za sva vremena!

DŽEJLA Ramović je bila zaljubljena u Milana Stankovića, a sada se spekuliše o njenoj vezi sa Jakovom Jozinovićem, što izaziva veliku pažnju javnosti.

BRZO I JEDNOSTAVNO OSVJEŽENJE: Napravite domaći sladoled bez puno muke (RECEPT)

LJETNE vrućine često traže brzo i jednostavno osvježenje, a jedan od najlakših deserata koji se može napraviti kod kuće je domaći brzi sladoled bez puno muke.

PREVENCIJA JE NAJVAŽNIJA: Kako spriječiti toplotni udar kod ljubimaca?

VISOKE temperature koje prate ljetne toplotne valove predstavljaju ozbiljan zdravstveni rizik za domaće i kućne životinje. Stručnjaci upozoravaju da životinje mnogo teže podnose ekstremne vrućine nego ljudi, jer se ne mogu efikasno rashlađivati, što ih čini posebno osjetljivim na dehidraciju i toplotni udar.

CRKVA SLAVI SVETE MUČENIKE LEONTIJA, IPATIJA I TEODULA: Izgovorite ovu molitvu za spas duše

SRPSKA pravoslavna crkva danas obilježava Svete mučenike Leontija, Ipatija i Teodula