MAĐARSKA PRED GLASANJEM: Odmjeravanje vlasti i opozicije

Foto: Tanjug/AP

Razlog za to leži u tome što se Viktor Orban percipira kao jedan od najizraženijih i najaktivnijih suverenističkih lidera u Evropskoj uniji, ujedno i jedan od najdoslednijih po tom pitanju. Riječ je i o lideru jedne članice NATO-a koja se od početka drugačije odnosi prema rusko-ukrajinskom ratu od ostalih članica. U drugim državama bilo je kolebanja i različitih stavova, ali niko nije tako jasno i dosljedno zastupao jednu poziciju kao Orban. Zbog toga su ovi izbori važni i izvan Mađarske.

Mešoviti izborni sistem
Unutar Mađarske postoje nacionalne i lokalne teme koje su od značaja za mađarske građane i koje će uticati na njihovo opredeljenje. Parlamentarni izbori održaće se 12. aprila ove godine. Od uvođenja višestranačja, nakon pada komunizma 1989. Mađarska nije imala vanredne parlamentarne izbore. Od 1990. kada su održani prvi demokratski izbori, izborni ciklusi odvijaju se redovno, na svake četiri godine. To je posljedica specifičnosti mađarske političke kulture i izbornog sistema, koji je mješovit i ranije je bio veoma komplikovan.

U drugoj eri Orbana, izmenama ustava i izbornog zakona delimično je pojednostavljen, ali je i dalje mješovit, pri čemu pobjednik najčešće uzima većinu. U praksi to znači da pobjednička stranka obezbjeđuje natpolovičnu većinu u mađarskom parlamentu, zbog čega nema potrebe za vanrednim izborima. Stvaranje novih stranaka, cijepanje postojećih ili prelazak iz jedne stranke u drugu stranku u Mađarskoj nije česta pojava. Zbog toga se može konstatovati da je naš severni sused u tom smislu politički predvidljiv, jer se izbori održavaju redovno, svake četiri godine, što je jedna od osobenosti mađarskog političkog sistema.

Od uvođenja višestranačja, nakon pada komunizma 1989. Mađarska nije imala vanredne parlamentarne izbore

Na izborima 12. aprila očekuje se duel dvije političke opcije i dva politička lidera. Na jednoj strani je Fides, čiji naziv predstavlja akronim za Omladinski demokratski savez. Nastali su krajem osamdesetih godina kao antikomunistički pokret i stranka desnog centra. Orban je bio premijer od 1998. do 2002. godine. Bio je na čelu mađarske vlade kada je Mađarska postala punopravna članica NATO-a i podržavao je pristupanje Evropskoj uniji i doprinijeo ovom procesu koji se okončao 2004. godine.

Druga Orbanova era

Druga era Viktora Orbana započela je 2010. i traje do danas. Nakon pobede nad dugogodišnjim rivalom Ferencom Đurčanjem i njegovim tadašnjim socijalistima, pošto se stranka podijelila, Đurčanj je napravio svoju političku opciju, Demokratsku koaliciju. Orban mijenja politički kurs, naročito u odnosu koji je imao sa Evropskom narodnom partijom iz koje je naposletku Fides i isključen, pa je onda formirana jedna grupacija u čijem sastavu je Fides, na čijem čelu je Orban, budući da je jedini iz te grupacije premijer, unutar Evropske unije, a to je grupacija Patriote za Evropu. Njegova politika zasniva se na suverenizmu i izrazito je antiimigrantski orijentisana. Orban smatra da je za rusko-ukrajinski rat kriva Evropska unija i da Mađarska mora da gleda isključivo svoje interese, koji nisu u skladu s politikom Evropske unije i zvaničnog Brisela.

Iako je Mađarska i dalje članica Unije i Šengenskog prostora, on nastoji da pronađe politički prostor za saradnju sa akterima izvan Evropske unije, kao što su Ruska Federacija, Kina i Turska, a u posljednje vrijeme i sa Sjedinjenim Američkim Državama. Budući da je Orban od početka podržavao Donalda Trampa i sve vrijeme, čak i u periodu 2021–2025. godine, kada Tramp nije bio u Beloj kući, on je bio na njegovoj strani, što je javno isticao.

S jedne strane je postojeća vlast Viktora Orbana i Fidesa i njegovog mlađeg koalicionog partnera KDMP-a, odnosno Demohrišćanske partije, s druge strane ćemo imati izazivača u vidu Tise. Tisa je stara partija u Mađarskoj, čiji je naziv takođe akronim, a koju je preuzeo Peter Mađar. Mađar je bio deo Fidesa, član Fidesa i dio sistema vlasti Viktora Orbana, ali je napustio tu vlast prije nekoliko godina. On je bio i suprug tadašnje ministarke pravde Judit Varge od koje se razveo i to je izazvalo političke i druge skandale, a Peter Mađar je tada ušao u politiku kao oponent Fidesu i vremenom preuzeo tu malu političku stranku i od nje počeo da pravi nešto veću strukturu, izašao na izbore za Evropski parlament, gdje je osvojio oko 30 odsto glasova, i tu se postavio kao glavni izazivač Orbana.

Orban nastoji da pronađe politički prostor za saradnju sa akterima izvan Evropske unije, kao što su Ruska Federacija, Kina i Turska, a u poslednje vreme i sa SAD

Nakon toga Tisa je primljena u punopravno članstvo Evropske narodne partije i u suštini će ovo biti referendumski izbori za i protiv Orbana, odnosno, iako nije takav sistem, ali u velikoj meri će se ljudi opredeljivati liderski za i protiv, odnosno za Orbana ili za Petera Mađara. Mađarski izborni sistem ima svoje specifičnosti koje u izvjesnoj mjeri daju prednost Fidesu.

Ishod izbora
Mađarski parlament broji 199 poslaničkih mjesta, od čega se 106 bira po jednokružnom većinskom sistemu, a 93 po proporcionalnom sistemu. Jednokružni većinski sistem znači da ima 106 izbornih jedinica širom Mađarske, u kojima se glasa za poslanike koje kandiduju političke partije ili grupe građana, ali ovde ćemo imati duele u svakom okrugu, isključivo između Tise i Fidesa, kao i neke manje partije.

Glasa se za ime i prezime tog kandidata i on kada pobjedi postaje poslanik, pobjeđuje tako što u odnosu na sve druge protivkandidate osvoji najveći broj glasova, nema drugog kruga i nema uslova da se osvoji preko 50 odsto glasova u prvom krugu, kao kod nas pri izboru predsednika republike, jer je naš sistem većinski, ali dvokružni. Stoga će ishod izbora dati jasniju sliku o budućem političkom pravcu Mađarske i odnosima snaga na njenoj političkoj sceni, a ujedno će pokazati i raspoloženje birača nakon dugogodišnje dominacije jedne političke opcije.

NAJNOVIJE IZ RUBRIKE

VAŠINGTON I TEHERAN DOGOVORILI: Ormuski moreuz se otvara za 30 dana

Sjedinjene Države i Iran dogovorili su, u okviru preliminarnog sporazuma, potpuno ponovno otvaranje Ormuskog moreuza u roku od 30 dana, objavio je list "Vašington post" pozivajući se na neimenovanog diplomatu.

OTVARA SE ORMUSKI MOREUZ: Iran i SAD pristali na okvirni sporazum o primirju?

IRAN je navodno pristao na okvirni plan koji bi mogao dovesti do prekida sukoba u regionu i ponovnog otvaranja strateški važnog Ormuskog moreuza, prenose međunarodni mediji pozivajući se na američke i regionalne izvore.

BROJ ZARAŽENIH RASTE: Ebola hara u ovoj državi u svijetu

SUMA se da je u Kongu od posljedica ebole preminulo više od 200 ljudi, ali je samo deset smrtnih slučajeva potvrđeno, saopštilo je Ministarstvo za komunikacije i medije.

RAZBIJENA NARKO-BANDA U GRČKOJ: Muškarac (71) u kutiji za cipele krio kokain

POLICIJA Atine razbila je narko-bandu i zaplijenila 10,5 kilograma heroina i 2,2 kilograma kokaina, saopšteno je iz policije.

RAT SE ZAHUKTAVA: Rusija potvrdila da je koristila „Orešnik“ u napadima na Ukrajinu

MINISTARSTVO odbrane Rusije potvrdilo je danas da je u napadima na ciljeve u Ukrajini korišćena raketa Orešnik.

„ZELENSKI ĆE PROĆI KAO FAŠISTI U NINBERŠKOM PROCESU“ Predsjednik ruske Državne dume oštro o napadu Ukrajine

PREDSJEDNIK ruskog parlamenta, Državne dume, Vjačeslav Volodin izjavio je danas da ukrajinskog predsjednika Volodimira Zelenskog i njegove "pokrovitelje u Evropi" čeka sudbina slična Nirnberškom procesu.

RUSIJA RASPISALA MEĐUNARODNU POTJERNICU: Traže hapšenje i izručenje legendarnog ruskog sportiste (FOTO)

RUSKE vlasti su Garija Kasparova proglasile međunarodno traženim zbog slučajeva povezanih sa "terorizmom" i statusom "stranog agenta"

DRAMA PRED SVJETSKO PRVENSTVO: Kod učesnika iz Konga potvrđena ebola, cijela reprezentacija ide u izolaciju

REPREZENTACIJA Demokratske Republike Kongo moraće da se izoluje na 21 dan kako bi im bio omogućen ulazak u SAD. Kod učesnika predstojećeg Svjetskog prvenstva potvrđena je pojava ebole.

BROJ ŽRTAVA U KINI POVEĆAN NA 90: Spasioci još tragaju za nestalima (FOTO/VIDEO)

BROJ žrtava u eksploziji gasa u rudniku uglja u sjevernoj kineskoj provinciji Šansi povećan je na 90, devet rudara se vodi kao nestalo, a rukovodioci kompanije odgovorni za rudnik su privedeni, javlja Sinhua.

UKRAJINA IZVELA ŽESTOK NAPAD NA LUGANSK: Pogođen studentski dom, ima više mrtvih (VIDEO)

BROJ žrtava ukrajinskog napada dronom na studentski dom u Luganskoj Narodnoj Republici /LPR/ povećan je na 11, rekao je šef LPR-a Leonid Pasečnik.