KARAN: Amerikanci, stidite li se Tomasa Džefersona!?

Foto: Printskrin/Jutjub

Kolumnu profesora Karana prenosimo u cijelosti:

Pitanje dometa slobode medija u BiH na primjeru nametanja sankcija Alternativnoj televiziji, posebno u višestruko složenoj državnoj zajednici konfederalno-federalnog oblika državnog uređenja, sa dominantnom konsocijacijskom demokratijom /koja sprečava tiraniju većine/ ima ne samo ustavnopravni i politički aspekt, već i krucijalni značaj u smislu daljeg funkcionisanja države i društva, njegove perspektive, demokratskog napretka, mira i stabilnosti.

Ljudska prava i slobode danas predstavljaju primat savremenog svijeta, tako da ustavni sistemi gotovo svih država, pa i ove, garantuju brojne slobode i prava čovjeka i građanina kojima se štiti fizički i duhovni integritet čovjeka i njegova privatnost.

Sloboda medija ima elemente kako ličnih, tako i političkih sloboda i prava koje propisane ustavom često uz izričitu zabranu ograničavanja te slobode, kao i izričitu zabranu cenzure.

Kao specifikum Ustava BiH je i veliki broj međunarodno-pravnih akata univerzalnog karaktera o ljudskim pravima koji se direktno primjenjuju u BiH i koji su navedeni u Aneksu jedan na Ustav BiH, a odnose se i na slobodu medija. Time su SAD svojim sankcijama narušile ne samo Ustav BiH, Dejtonski sporazum, nego i brojne međunarodne akte kojima se štiti sloboda medija.

Udar na ATV je udar na medijske slobode svih i svi bi se tako trebali odnositi u zaštiti ATV: novine, knjige, radio, televizija, a u novije vrijeme i savremena sredstva digitalnih komunikacija.

Međutim, činjenica je da postoje mediji koji se ne odriču huškačkog i jezika mržnje i ne samo to: u funkciji su politike, čak međunarodne politike kao što imamo primjere u BiH, ili politike jednog dijela BiH u odnosu na drugi, poseban otklon prema jednom narodu u odnosu na drugi, što smatramo posebnostima negativnih tendencija medija karakterističnih upravo za BiH. Teško je ne primjetiti da te i takve uređivačke politike ne korespondiraju sa politikom i interesima SAD u BiH.

Sa druge strane, „crno pisanje“, takođe je u modi, trendu, tržišno je „dobra roba“. „Dobre vijesti“ su loše vijesti, njih populacija rado čita, one prodaju novine, povećavaju gledanost i slušanost. Pri tome niko nije pošteđen, ni javne ličnosti, ali ni anonimni građani. Više nije tajna da nema tajni i da je granica između privatnog i javnog grubo izbrisana.

Boreći se za svoju slobodu, slobodu medija, povremeno ukidaju neke osnovne slobode drugima, javnim ličnostima posebno, ali i običnim ljudima, dajući im neželjeni publicitet, ukidaju im pravo na privatnost, na čast i na ugled, konačno i pravo na intimni doživljaj sopstvene nesreće, bolesti ili tuge.

Konvencija o zaštiti ljudskih prava i osnovnih sloboda garantuje slobodu izražavanja i informisanja, pravo pretpostavke nevinosti, pravo na pravičan proces i pravo na poštovanje privatnog i porodičnog života.

Zato danas, više no ranije, ozbiljno se postavlja pitanje istine i istinitog izvještavanja, kodeksa novinarstva, etike i časti, ekskluzivitet je često mnogo važniji od istine. Moto da „dobra naslovna strana prodaje novine“, kod nekih medija postala je pravilo, dok je „istina“ postala nešto poželjno, ali ne i obavezno.

Dodatni problem je šta je sa klevetom, čestim pominjanje javnih ličnosti u negativnom kontekstu bez osnova, ponovo otvara i pitanje zloupotrebe medija.

Sloboda medija se ne iscrpljuje samo u stvaranju javnog mnjenja i javnosti, već predstavlja i važan činilac političke socijalizacije i oblikovanja političke kulture, pri čemu ne treba smetnuti sa uma da se jedna od uloga sredstava informisanja ogleda i u izgrađivanju pravne i moralne svijesti građana.

Pravo pojedinca na slobodno izražavanje mišljenja, a u kontekstu istog i pravo građanina na objektivnu i potpunu informaciju, jedna je strana medalje, na čijoj drugoj strani se nalazi odgovornost za javno izgovorenu riječ. Pravo građanina, dakle, na objektivnu i potpunu informaciju, pretpostavlja i odgovornost onih koji ga informacijom snabdijevaju.

Godine 1787. na tragu slobodnog, demokratskog svijeta Tomas Džeferson je u svojoj legendarnoj izjavi o ulozi štampe /medija/ rekao: „Kad bih morao da odlučim da li je bolje imati vladu bez novina, ili novine bez vlade, ni trenutak ne bih oklijevao da odaberem ovo drugo“. I tim riječima je ovjekovječio ulogu medija i javno izrečene riječi u procesu oblikovanja mišljenja i formiranja stava javnosti.

Upravo u duhu ovih velikih misli je i moguće danas demokratski ispravno razumjeti slobodu medija kao jedan tranzicioni pokušaj promjene društva preko medija kao društvene sile, bez obzira na sve manjkavosti i nedostatke koji su evidentni i koje treba shvatiti kao prolazne.

Ali, isto tako ne može se razumjeti stav SAD prema ATV-u sa aspekta slobode medija, ali može sa aspekta sile, ugrožavanja slobode, arogancije, međunarodnog intervencionizma, kršenja osnovnih prava i sloboda, političke jednostranosti, miješanja u unutrašnje stvari, u konačnom napad na Republiku Srpsku posebnim sredstvima, specijalnim ratom.

„Zabrinutost“ zbog medijskog djelovanja ATV-a samo je predmet vašeg selektivnog interesa koji iskazujete širokim dijapazonom sredstava koja uključuju ne samo sankcije, blokade, pritiske, ucjene, medijsku propagandu, već i vaše oružane, „humanitarne“ intervencije sa osiromašenim uranijumom od kojih se još oporavljamo.

Malo je riječi koje mogu jasno da opišu djelovanje SAD prema ATV-u, prema slobodi medija uopšte. Amerikanci, ako vas nije sramota nas, stidite li se barem Tomasa Džefersona, jednog od vaših osnivača i pisca Deklaracije o nezavisnosti, onoga na čijim tekovinama „predstavljate“ slobodu i demokratiju, posebno medijsku.

(SRNA)

NAJNOVIJE IZ RUBRIKE

DODIK U AMERICI: U pravcu iza mene je Republika Srpska

PREDSJEDNIK Milorad Dodik boravi u Sjedinjenim Američkim Državama gdje će učestvovati na konferenciji koja se organizuje u okviru republikanskog MAGA pokreta.

„SRBIJA POSTALA BANANA DRŽAVA“ Vučić navodi da je napravljeno milion evra štete

LIDER opozicije Aleksandar Vučić oglasio se na svom instagram profilu, rekavši kako je Srbija za kratko vrijeme postala "banana država".

POSLJEDNJI OPROŠTAJ: Poznato vrijeme i mjesto sahrane Gorana Sivaca

U BEOGRADU je u 66. godini, nakon duge i teške bolesti preminuo Goran Sivac, poručnik Vojske Republike Srpske. U Odbrambeno-otadžbinskom ratu učestvovao je od prvog dana kao komandir tenkovske čete II bataljona Prve oklopne brigade.

NOVI SAZIV NARODNE SKUPŠTINE: SNSD jači za pet mandata

SNSD je sa 34 poslanička mandata najjača politička partija u novom sazivu Narodne skupštine. Sa dosadašnjim koalicionim partnerima obezbijeđena je stabilna skupštinska većina od 54 poslanika, što predstavlja osnov za nastavak dosadašnje političke saradnje i formiranje nove Vlade. Prvi korak je konstituisanje Narodne skupštine Republike Srpske.

KOMADI BETONA RASUTI PO BRZOJ CESTI: Oštećen nadvožnjak na brzoj cesti Banjaluka–Laktaši

Na brzoj cesti Banjaluka–Laktaši primjetna su oštećenja na betonskoj konstrukciji jednog od nadvožnjaka koji povezuje Jablan i Trn, dok se na kolovozu ispod njega nalazi rasuti materijal, za koji se sumnja da potiče sa objekta. Fotografije sa ove frekventne saobraćajnice otvaraju pitanje bezbjednosti vozača i stanja putne infrastrukture.

Uhapšen komandant SAJ Igor Žmirić

PRIPADNICI Ministarstva unutrašnjih poslova, Sektora unutrašnje kontrole, danas su po nalogu javnog tužioca Prvog osnovnog javnog tužilaštva u Beogradu, donijeli rješenje o zadržavanju do 48 sati sledećim policijskim službenicima MUP Republike Srbije I. Ž. (1979), B. J. (1978), D. V. (1978), J. O. (1983), V. L. (1978), N. D. (1976), N. F. (1973), Z. V. (1972), i građaninu M.V. (1978), koji je u vrijeme izvršenja krivičnog dela bio policijski službenik MUP R Srbije, zbog postojanja osnova sumnje da su izvršili krivično djelo zlostavljanje i mučenje.

„NEDOPUSTIVO JE DA SPORTSKI KLUBOVI USRED SEZONE OSTAJU BEZ PROSTORA ZA TRENING U BORIKU“: Minić uputio jasnu poruku Gradu Banjaluka

PREDSJEDNIK Vlade Savo Minić rekao je da je nedopustivo da klubovi u Banjaluci usred sezone ostaju bez termina i prostora za trening i da očekuje od Gradske i uprave "Borika" da obezbijede uslove koje sportisti zaslužuju.

OGLASILA SE BIA: Tvrdnje o našem protivpravnom postupanju su lažne i zlonamerne

BEZBJEDNOSNO-informativne agencije (BIA) oglasila se saopštenjem povodom, kako se navodi, neistinitih, tendencioznih i zlonamernih tvrdnji o navodno protivzakonitom postupanju.

„NEĆU DATI OSTAVKU ZBOG VAŠE GALAME“: Blanuša se oglasio povodom prozivki na njegov račun

DA su pojedinci u SDS radili u toku kampanje koliko sada galame na društvenim mrežama rezultat SDS bi bio puno bolji.

JEZIV SNIMAK UKLETE KUĆE U KOJOJ JE MAJKA TUKLA BEBU DO SMRTI: Detalji monstruoznog zločina koji je potresao Novi Sad lede krv u žilama (FOTO/VIDEO)

U VEČERNJIM časovima 2. novembra u Novom Sadu dogodio se nezapamćen zločin u kojem je ubijena maloljetna djevojčica M.Š., stara svega godinu i po dana.