TRI DECENIJE FOČANSKIH BRIGADA: Nisu ustuknuli pod NATO bombama

Foto: Printskrin/RTRS

Plemić kaže da je fočanske borce sa pravom pratio glas da su najhrabriji i najspremniji borci Vojske Republike Srpske.

Uoči obilježavanja 30 godina od formiranja fočanskih brigada, Plemić ukazuje da su fočanski borci pokrivali veliku teritoriju opštine Foča, jednu od najvećih u bivšoj Jugoslaviji, da su stizali i na brojna druga ratišta, da nisu ustuknuli ni pod NATO bombama 1995. godine i da su uspjeli do kraja rata sačuvati sve linije odbrane.

Plamen građanskog rata u BiH Foču je zahvatio 8. aprila 1992. godine, kada je došlo do prvih oružanih sukoba između muslimanskih i srpskih straža na brdu Ćelovina, a taj datum se obilježava i kao Dan fočanskih brigada.

Kada se kaže 8. april, Plemić navodi da mu je prva asocijacija rat, kada su morali da uzmu puške da brane svoj narod, ostanu svoji na svome, u svome gradu i svome selu.

– Osmog aprila počeo je manji okršaj na Ćelovini gdje su muslimanske straže ili izvidnice napale našu stražu, koja je bila postavljena u neposrednoj blizini kuća, nekih 50 do 100 metara ispred svojih kuća. Da nisu izašli da ih čuvaju, ko zna kako bi se sve odigralo i kako bi se sve okrenulo naopačke – prisjeća se Plemić.

Sa brda Ćelovina, borbe su se prenijele u gradsko područje, najviše u Donje Polje, oko današnjeg Hrama Svetog Save, gdje su, priča Plemić, izgorjele četiri srpske kuće, a bilo je borbi i po okolnim selima.

– Prve žrtve pale su u današnjem Dušanovu, kod džamije, gdje su poginuli Dragan Nikolić i Rodoljub Trifković, i u selu Brdima Dušan Davidović i Vaso Dragičević. Borbe u gradu su trajale sedam, osam dana, a 17. aprila dobili smo pomoć u vidu garde dobrovoljaca iz Srbije, u kojoj je bilo najviše naših ljudi iz Foče, a nešto malo i Srbijanaca. Oni su prodrli u Donje Polje od Dušanova, a naše jedinice iz Prevraća su takođe sišle i spojili smo se kod KP doma i to smatramo početnim oslobođenjem grada – priča Plemić Srna.

Cijelog ljeta te 1992. godine vodile su se borbe po okolnim brdima, dok nije utvrđena liinija odbrane prema opštini Goražde, a jedna od važnijih borbi odigrala se 4. juna na Borovcu, tromeđi opština Foča, Goražde i Pale. Upravo je Plemić bio komandir čete, kada su poginula dva srpska borca i dvojica ranjena.

– Poslije toga, utvrdili smo se na liniji Kacelj-Trudanj-Stolac, to je lijevo krilo. Druge jedinice zauzele su repetiror kod Lokvica prema Drini do Osanice, a na desnoj obali Drine naši su zauzeli Preljuću, koju su, uz nekoliko upada, sačuvali do kraja rata – navodi Plemić.

Srpska vojska nije uvijek uspijevala da zaštiti srpski narod i neprijateljske snage iz Goražda su u nekoliko navrata upadale u zaleđe srpskih jedinica, pri čemu bi stradalo civilno stanovništvo. Najmasovniji zločini bili su u Jabuci i Jošanici, a Plemić kaže da se to dešavalo jer je teritorija opštine Foča ogromna i nije bilo dovoljno vojske da zatvori sve linije.

– Na Preljući je bio jedan bataljon naše vojske, a teritorija se pruža 15 do 20 kilometara, od Drine do čajničke teritorije, do kote Carevo guvno, nemoguće je kvalitetno zatvoriti. Mi smo to zatvorili na nekim kotama, brežuljcima, a između su bile praznine kuda se moglo prolaziti – objašnjava Plemić.

Prema njegovim riječima, van teritorije svoje opštine fočanske jedinice su stigle najprije u Čajniče, zatim u današnje Novo Goražde.

– Najviše smo dali doprinosa na Treskavici, 1993. godine, kada smo oslobodili Trnovo, Treskavicu skroz do Igmana, čak i Igman – Malo polje, gdje su nas međunarodna zajednica i NATO pakt zaustavili prijetnjama avionima i artiljerijom, kada smo morali stati. Mimo ovih pravaca, naši su još išli na Olovo, zatim u Bosansku Krajinu – u Grahovo i Glamoč, i dobar dio su doprinijeli u pravcu Nevesinja, prema Boračkom jezeru – nabraja Plemić neumorne pohode Fočaka u ispomoć svojim saborcima.

Treskavica je svima u Foči ostala posebno u sjećanju kao poprište najtežih i najkrvavijih borbi, a Plemić priča da je to vrlo stjenovito područje, gdje je nemoguće upostaviti klasične linije fronta.

– Odoljeli smo njihovim napadima, oni su tada preuzeli inicijativu i do samog rata naše jedinice su izdržale na mnogim kotama, kao što su Kragujevac, Lupoč, Veliki i Mali Ljeljen, Nikoline stijene, Đokin toranj, koji je nekoliko puta prelazio iz ruku u ruke. To su neke stijene gdje se, inače, penju samo planinari, ali nekako smo izdržali, mada je prijetila opasnost pred sam kraj rata, opština Foča je ostala nedirnuta – ističe nekadašnji borac, a i tada i danas profesor matematike u Srednjoškolskom centru Foča.

Srpski borci nisu ratovali samo protiv muslimanske vojske, već i protiv NATO-a, koji je u više navrata izvodio vazdušne napade – 1994. kod Goražda, a zatim i 1995. na više gradova, kada je Foča posebno stradala.

– Nije bilo lako, snalazili smo se, sklanjali na određena mjesta gdje nećemo biti dobar mamac. Imali smo žrtava na repetitoru, a što se tiče samih linija, oni nisu direktno gađali linije po brdima, već su išli na objekte, da nas ometu u podršci – opisuje Plemić teške dane iz 1995. godine.

On konstatuje da nisu imali rezervni položaj.

– Da smo tada popustili, nemamo kud, jedino pred svoju kuću, a tu nema odbrane – kaže Plemić.

Na pitanje da li se nakon rata sretao sa nekim od predratnih prijatelja, sa kojima se možda tokom rata gledao preko nišana i da li ima razumijevanja sa jedne i druge strane, Plemić odgovara da među njima nema bližih prijatelja, ali da poštuje njihove borce.

– Ko je bio pravi borac on ipak poštuje protivnika. Pogotovo sad, kada je odmaklo, vidimo šta je bilo, bilo je, gotovo je, ko je ostao živ, ostao je. Ne bih mogao nešto puno ružno reći ni na koga lično pojedinačno. Poštujem ratnike, a čini mi se da i oni poštuju naše. Ko je pravi ratnik, ko je samo pušku nosio, a nije puno isprljao ruke, to se ipak poštuje, što se kaže, svako je na svojoj strani, pa šta mu Bog da“, iskren je prekaljeni ratnik i bivši komandant jednog od fočanskih bataljona.

On dodaje da je u ratu razmišljao da bi, ako nekoga živog zarobi, pokušao da mu spase život.

– To mi se čak i desilo, s tim što je taj zarobljeni bio Srbin. Desilo se to u Jošanici, on je pucao na mene, ja na njega, sreća da ga nisam ubio. Na kraju kada sam ga nadmudrio i zarobio, ispalo je da je Srbin – opisuje jedan od neobičnih doživljaja iz rata.

Prisjećajući se teških trenutaka sa ratišta, Plemić ističe da im je mnogo značila podrška od sugrađana i paketi hrane koje su povremeno dobijali, a posebno od naroda iz Crne Gore, odnosno iz susjednih Pljevalja.

Ovo sjećanje na bratsku ljubav Crnogoraca pokrenulo je u prekaljenom ratniku pravu buru emocija, pa je nastavio govoriti sa „knedlom“ u grlu i suzama u očima, jedva ih spriječivši da ne krenu niz obraze.

– Iz pljevaljske Slatine slali su nam hrane – sira, mesa, skorupa, rakije, ali ja sam upamtio vunene čarape i u njima ceduljicu. Na njoj je pisalo otprilike ovako: Vojniče, uzdravlje ih poderao i dočekao slobodu – priča Plemić.

On je poručio da su srpski borci ponosni na činjenicu da su sačuvali Republiku Srpsku, a da pojedinačno vjerovatno nisu zadovoljni svojim položajem u društvu.

– U cjelini moramo poštovati da smo sačuvali teritoriju, kako mi reče jedan kolega profesor; postavljene su neke granice, pa ko zna do kog vakta, uvijek će se pisati i neće se lako pobrisati. Što se tiče položaja boraca, najveći dio boraca je socijalno ugrožen, a dobar dio nas je i završio životni vijek – konstatovao je Plemić.

Dodao je da su mlađi borci možda i gore prošli od njegove generacije, jer nisu imali posla prije rata, a teško su ga našli i poslije rata.

– A mi opet ta srednja generacija, ko je imao radno mjesto, pa je na neki način imao sreće da ga sačuva, mi smo relativno zadovoljni. Što se tiče uloge naše u društvu, nismo dovoljno poštovani niti zadovoljni, takva nam je sudbina – rekao je Plemić.

Srpskom i svim ostalim narodima u BiH poželio je da nikada više ne budu primorani da uzmu pušku u ruke.

(Srna)

NAJNOVIJE IZ RUBRIKE

BRUKA SARAJEVSKOG MUP-a: Pompezno prezentovali kupljeni helikopter, pa ga vratili na doradu u Češku

NOVI helikopter MUP-a Kantona Sarajevo Bell 412EPX, koji je u utorak svečano predstavljen javnosti na Igmanu, prema podacima servisa FlightRadar24 već istog dana napustio je Bosnu i Hercegovinu te preko Banje Luke odletio u Slovačku, a potom nastavio put prema Pragu.

MJEŠTANI BLOKIRALI DIO PUTA BANJALUKA-PRIJEDOR: Traže da se izmijesti deponija u Ramićima (VIDEO)

MJEŠTANI Ramića, Dragočaja, Tunjica i Šargovca blokirali su dio kolovozne trake na putu Banjaluka-Prijedor, na skretanju prema regionalnoj deponiji u Ramićima kako bi ukazali na višegodišnji problem života u nesnosnom mirisu i strahu od zaraze.

INSPEKCIJA U KPZ ZENICA: Provjerava se da li žena monstrum Elfeta Veseli koristi vanzatvorske povlastice

MINISTAR pravde Republike Srpske Goran Selak izjavio je da je ministar pravde FBiH Vedran Škobić poslao inspekciju u Kazneno-popravni zavod Zenica da utvrdi sve okolnosti u vezi navoda da pravosnažno osuđena Elfeta Veseli koristi vanzavodske povlastice.

JEDAN OD NAJSLAVNIJIH DOGAĐAJA U SRPSKOJ ISTORIJI: Dodik na liturgiji povodom 150 godina od Bitke na Vučijem dolu, patrijarh Porfirije služio molitvu (FOTO)

MILORAD Dodik prisustvovao je danas liturgiji koju je služio Njegova svetost patrijarh srpski Porfirije povodom 150 godina od Bitke na Vučijem dolu služio u Hramu Sveštenomučenika Atinogena.

PO TUŽBI BORISA PAŠALIĆA: Sud utvrdio da je Radoslav Gajanin nezakonito izabran na funkciju rektora Univerziteta u Banjaluci

OKRUŽNI sud u Banjaluci donio je presudu u kojoj je utvrđeno da je Radoslav Gajanin nezakonito izabran treći put za rektora Univerziteta u Banjaluci, saznaje Gerila.

TEMPERATURE OVE SEDMICE RASTU PREKO 40 STEPENI: Vremenska prognoza Nedima Sladića

TEMPERATURE od 34 do 41 stepen zadržaće se najmanje do 5. avgusta, najavio je Nedim Sladić, meteorolog.

„SRBIJA, MAJKA“ General Mladić se obradovao posjeti u Hagu

GENERALA Ratka Mladića, koji već dvije godine leži nepokretan u haškoj pritvorskoj bolnici, posjetili su predstavnici Srbije, a on je tokom te posjete poručio "Srbija, majka", rekao je njegov sin Darko Mladić.

SJEĆANJE NA KOMANDANTA „BELIH VUKOVA“: U Istočnom Novom Sarajevu oslikan mural Srđanu Kneževiću

MURAL posvećen ratnom komandantu specijalne jedinice Vojske Republike Srpske "Beli vukovi" Srđanu Kneževiću oslikan je na bočnom zidu stambene zgrade u Spasovdanskoj ulici u Istočnom Novom Sarajevu.

OSKRNAVLJEN ĐURĐEV GRAD: Na Zvorničkoj tvrđavi osvanuli grafit ratne zastave tzv. Armije BiH i uvredljivi natpisi (FOTO)

NA jednoj od najvećih tvrđava srednjovjekovne Bosne - Zvorničkoj tvrđavi, poznatoj kao Đurđev grad, osvanuo je grafit ratne zastave tzv. Armije RBiH.

ŠIPTARSKI SNAJPERISTI IZNAD SRPSKOG MANASTIRA NA KiM: Naoružani pretresali vjernike na molitvi (FOTO)

EKSKLUZIVNE fotografije do kojih su došle "Novosti" prikazuju naoružane šiptarske snajperiste na pozicijama iznad manastira Svetih arhangela kod Prizrena, u trenutku kad su se vjernici okupljali u ovoj svetinji povodom obilježavanja slave.