TEOLOG OBJASNIO: Da li se kaže Uskrs ili Vaskrs?

Foto: Šaterstok

Teolog Nebojša Lazić za Telegraf.rs konačno je odgonetnuo ovu vječitu dilemu i objasnio koje bi to običaje trebalo da ispoštujemo tokom nadolazećih uskršnjih dana.

Kako na početku objašnjava teolog Lazić, u narodu se često koristi izraz „Uskrs“, iako patrijarsi u svojim poslanicama navode „Vaskršnja poslanica“.

„Oba termina su u redu“

– Iako je „Vaskrsenje“ preferirani pravoslavni termin, oba izraza imaju svoje mesto u našem jeziku. Lingvistički gledano, oba termina su u redu. ‘Vaskrs’ potiče iz srpskoslovenskog jezika, koji je preovlađivao u Srbiji do sredine 18. vijeka. Nasuprot tome, ‘Voskresenije’ predstavlja ruski oblik, zasnovan na staroslovenskom, koji se danas koristi u Srpskoj crkvi. Tokom vremena, Srbi su zamijenili srpskoslovenski jezik ruskim crkvenim jezikom, što je uticalo na izgovor i upotrebu termina – objašnjava detaljno teolog.

Srpski narodni jezik zadržao je, priča teolog dalje, staro ime „Vaskrs“, ali je ono takođe pretrpjelo promjene, prilagođavajući se govoru naroda.

– U crkvenoj praksi, međutim, zvanični oblik ostaje „VA-skrs“, a u kalendaru možemo videti formulaciju „VA-skrsenje Gospoda Isusa Hrista“. Crkveni izrazi, poput „VA-znesenje“ ili „VA-vedenje“, pokazuju kako se tradicija očuvala u svesti vernika – govori još teolog i razjašnjava dugogodišnju lingvističku nedoumicu kod Srba.

Veliki petak najtužniji dan hrišćanstva

Ovom prilikom teolog je objasnio i sam značaj nadolazećeg praznika, pa istakao kako sam Veliki petak predstavlja najtužniji dan hrišćanstva, kada se ne služi liturgija, osim ako se ne poklopi s Blagovijestima.

– U tom periodu zvona na crkvama ne oglašavaju, jer ona simbolizuju radost, a dan Veliki petak je obeležen tužnim događajem Hristovog raspeća – objasnio je Lazić, pa dodao kako je farbanje jaja jedan od najznačajnijih običaja ovog praznika.

– Uskršnja jaja obično se farbaju na Veliki četvrtak i Veliki petak, a taj proces prati niz tradicionalnih pravila. Iako su se koristile različite boje, crvena je uvek bila obavezna, simbolizujući Hristovu žrtvu i vaskrsenje. Ovi običaji ne samo da obogaćuju našu kulturu, već i čuvaju sećanje na duboke verske i istorijske korene – priča teolog.

Prema običajima, priča teolog, na stolu stoje ukrašena vaskršnja jaja, a domaćin prvi uzima jedno jaje, a za njim svi ukućani.

– Tad nastane veselje i takmičenje čije je jaje najjače. To predstavlja veliku radost za decu. Prilikom tucanja izgovara se, takođe ‘Hristos Vaskrse’ i ‘Vaistinu Vaskrse’. Na Vaskrs se prvo jede kuvano vaskršnje jaje, a onda ostalo jelo – govori on.

Toga dana, ako gost dođe u kuću, prvo se dariva farbanim jajetom, pa se onda poslužuje ostalim ponudama, objašnjava teolog, pa govori i o jednom običaju koji spada u stare i jako dirljive, a vezuje se upravo za Uskrs.

Da li ste čuli za ovaj dirljiv običaj?

– U nekim našim krajevima sačuvan je dirljiv običaj da se farbana vaskršnja jaja nose na grobove preminulih predaka. To svedoči o narodnoj veri, da su svi ljudi pred Bogom živi, i da umrli naši preci treba da osete vaskršnju radost i slavlje – kaže teolog.

Zanimljivo je i da se prvi ponedjeljak poslije Vaskrsa zove Pobusani ponedjeljak, govori Lazić, kao i da toga dana, po narodnom vjerovanju i običaju, treba pobusati grobove umrlih srodnika busenjem sa zelenom travom.

– U nekim krajevima ovaj dan se obeležava kao i zadušnice. Naime, izlazi se na groblja, pale se sveće, uređuju grobovi jer Gospod vaskrsava za sve nas – kaže na kraju zanimljivog razgovora teolog Nebojša Lazić.

NAJNOVIJE IZ RUBRIKE

KONAČNO RIJEŠENO UBISTVO TUPAKA: Organizator proglašen krivim poslije gotovo 30 godina

DUAN „Kefi Di“ Dejvis (63), optužen da je organizovao ubistvo američkog repera Tupaka Šakura, proglašen je danas krivim za ubistvo prvog stepena uz upotrebu smrtonosnog oružja u pucnjavi koja se dogodila 1996. godine u Las Vegasu, čime je okončana istraga duga gotovo tri decenije o jednom od najpoznatijih ubistava u istoriji hip-hopa.

NAJUKUSNIJE KISELE PAPRIKE: Napravite zimnicu po vranjanskom receptu

SVAKI kraj Srbije njeguje svoje kulinarsko naslijeđe, a kada pomislimo na jug zemlje, uz pljeskavice, peglanu kobasicu i kačkavalj, počasno mjesto pripada paprikama i vrhunskoj zimnici.

OTKAZAN KONCERT DINA MERLINA U KRALJEVU: Oglasili se organizatori, ovo je razlog

Koncert Dina Merlina koji je trebalo da bude održan u Kraljevu 5. septembra je otkazan.

„NE ODVAJAM SE OD ZORANE“: Saša Kovačević odbrojava dane sa suprugom do dolaska bebe

SAŠA Kovačević bio je sinoć muzički gost na jednom događaju u Beogradu. Tom prilikom otkrio je kako se snalazi sada, kada je njegova supruga Zorana već u poodmakloj trudnoći.

TEGLE ĆE VAM TRAJATI DUŽE: Ruskinje imaju jednostavan trik koji skoro ništa ne košta, a efikasan je

PRIPREMA zimnice iziskuje dosta vremena, truda i pažljivog planiranja, zbog čega su Rusi osmislili brojne trikove i metode koji pomažu da zimnica što duže zadrži svoj svjež izgled, prepoznatljiv ukus i prijatan miris.

IZGOVORITE OVU MOLITVU ZA MIR I SPOKOJ DUŠE: Danas se slave Sveti mučenici Flor i Lavra

SRPSKA pravoslavna crkva slavi Svete mučenike Flora i Lavra - braću po tijelu, duhu i po zanimanju.

SUTRA JE VELIKI PRAZNIK: Ko prekrši ove običaje navlači nesreću

VJERNICI širom naše zemlje sutra, 31. avgusta, obilježavaju uspomenu na velike svetitelje koji su svojim životom i stradanjem ostavili dubok trag u pravoslavlju. Na ovaj dan sjećamo se svetih mučenika Flora i Lavra, ali i prepodobnog Jovana Rilskog, pustinjaka čije se ime sa poštovanjem izgovara vijekovima. Ako vas muče svakodnevne brige, priča o njihovoj vjeri i čudima donosi posebnu utjehu i podsjeća šta je u životu zaista važno.

IMA ROK! Evo koliko dugo isječena lubenica smije da stoji u frižideru

PRIJE nego što uzmete još jedno parče, provjerite koliko dugo isječena lubenica smije da se čuva.

DNEVNI HOROSKOP ZA PONEDJELJAK, 31. AVGUST: Ovna očekuju priznanja i novac, Lava dobici preko putovanja,

SAZNAJTE šta vas u ponedjeljak, 31. avgust, očekuje na poslu, u ljubavi, na zdravstvenom planu, u domu i porodici, kako ćete se slagati sa prijateljima...

IZBIO POŽAR U KLUBU U KOJEM TREBA DA PJEVA DINO MERLIN: Oglasila se policija

KONCERT Dina Merlina, koji bi 5. septembra trebalo da bude održan u Kraljevu, našao se u fokusu javnosti nakon incidenta na prostoru predviđenom za ovaj događaj.