KOVAČEVIĆ OBJASNIO: Zaboravnost je najveći problem Srba

Foto: Srna

Takav je slučaj i sa pitanjem očuvanja srpskog jezika i problemima, koji su, navodi Kovačević, nastupili nakon njegovog srpsko-hrvatskog perioda, a kojima je prije svega razlog taj što nema saglasnosti između političkih i lingvističkih stavova.

Prema profesoru Kovačeviću, veliki problem je i taj što razne političke organizacije i politički marketinzi unutar samog srpskog naroda, razgrađuju strukturu samog jezika, ali i „užasan status ćirilice“, koja je kod Srba i identitetski kriterijum.

– Tu u prvom redu mislim na različite pritiske sa rodnom ravnopravnošću. Kada biste se držali tih zakona koje politika hoće na silu da uvede u jezik, izgubili biste potpuno i gramatičku i stilističu strukturu jezika. Zapravo, ne biste mogli napisati apsolutno nijednu rečenicu koju biste mogli pročitati – kaže Kovačević, koji je i profesor za savremeni srpski jezik, sintaksu, stilistiku i opštu lingvistiku.

On ističe da je srpski jezik ugrožen posebno „izvana“, jer oni, koji su njegovi korisnici, ne prihvataju status srpskog jezika onakav kakav on jeste.

Govoreći o srpskom jeziku nakon njegovog srpsko-hrvatskog perioda, Kovačević podsjeća da su se prvo osamostalili oni jezici koji nisu bili lingvistički jezici – najprije hrvatski 1990. godine uvođenjem novog hrvatskog ustava, a zatim bošnjački na kongresu muslimanskih intelektualaca 1993. godine.

– Tako da je srpski jezik ostao kao neka vrsta ostatka od onoga što su uzeli Hrvati i što su mislili da uzmu muslimani. Čim se raspala SR Jugoslavija i Crnogorci su odvojili, kako su smatrali, svoj dio jezika, tako da srpski zapravo nikad nije zvanično ni verifikovan kao odvajanje od srpsko-hrvatskog – navodi Kovačević.

On objašnjava da, s punim pravom, srpski nikad nije zvanično verifikovan kao odvajanje od srpsko-hrvatskog, jer, kako je čuveni srpski lingvista Pavle Ivić zapisao, od svih tih novoiznjedrenih jezika jedino se u srpskoj jezičkoj politici ništa nije promijenilo.

– Nije uopšte mijenjan status ni gramatički, ni leksički, ni bilo koji – sve ono što je bio srpsko-hrvatski, preneseno je dalje na srpski jezik, što je sasvim normalno jer je i srpsko-hrvatski bio preimenovani srpski – kaže Kovačević.

On napominje da su tada nastupili problemi sa statusom srpskog jezika koji su bili isključivo politički, jer je srpskom jeziku samo „vraćen Vukov i vukovski srpski“, kao i ime, koje je jedno vrijeme bilo politički preimenovano u srpsko-hrvatski, odnosno hrvatsko-srpski.

Kovačević podsjeća da naziv „politički jezici“ za jezike odvojene od Srpskog devedesetih godina prošlog vijeka, „zbog kojeg se bune Hrvati i neki drugi“, nisu izmislili srbisti, nego evropska lingvistika, u prvom redu Englezi.

Sa stanovišta lingvističkih kriterijuma o identitetu jezika koji važe još od starih Grka, ukazuje Kovačević, to zapravo nisu jezici, nego samo varijante.

– Lingvistički jezik se utemeljuje prema lingvističkim kriterijumima – prema komunikativnom, genetskom i gramatičkom, strukturnom, a ovi /politički/ dizanjem ruku. I vi svaki put kad imate većinu u skupštinu, dizanjem ruku možete da proglasite ili ukinete pojedini jezik. S te strane se vidi da su politički jezici, zapravo jezici privremenog stanja, ali i da zapravo nisu jezici – može se govoriti samo o varijantama – kaže Kovačević.

On podsjeća da se u periodu kada su „Hrvati i ostali“ pokušavali dokazati da su to posebni jezici, a nakon što je lingvista Ivo Pranjković u Zagrebu izjavio kako se, na jezičkom nivou, radi o samo jednom jeziku bez obzira na to šta ko mislio, stvorila ideja da se napravi deklaracija koja je u Sarajevu napravljena 2017. godine o zajedničkom jeziku.

Kovačević navodi da je cilj deklaracije bio da se status političkih jezika izjednači sa srpskim, ali da je ispala manjkava.

– To je deklaracija koja je u suštini tačna, ali generalno netačna. U suštini je tačna zato što su to stvarno sve varijante jednoga jezika, ali je netačna zato što mora postojati jezik čije su varijante, a oni neće da navedu u deklaraciji kog jezika su to varijante. Da su to varijante hrvatskog, bošnjačkog ili crnogorskog, odmah bi se navelo. Nego su sve varijante srpskog jezika – kaže Kovačević.

On ističe da se na stručna, lingvistička i jedino moguća objašnjenja o srpskom jeziku kao lingvističkom jeziku i njegovim varijantama, iz Zagreba, Podgorice i Sarajeva postavljaju politički kriterijumi „po kojima bi da se prave zemaljski jezici“ i ignorišu lingvistički kriterijumi.

Kovačević primjećuje da u Zagrebu, Podgorici i Sarajevu misle da neoromantizam može da se pravi na kraju 20. vijeka i da se narod, nacija i jezik stvaraju kao što je to bilo na početku 19-tog.

– Drukčije rečeno – da vrate istoriju unazad potpuno i da dođe do onoga da veliki broj govornika jednog jezika kaže – ja ne pripadam tom jeziku jer sam mnogo stariji od njega. Najveći broj govornika u Crnoj Gori koji smatraju da govore Crnogorskim, zapravo ne govore Crnogorskim jer su stariji od crnogorskog jezika. Najveći broj govornika u Bosni i Hercegovini – Bošnjaka, muslimana, a to su samo oni koji su od 1993. godine, mogu da kažu da su govornici bošnjačkog jezika – objašnjava Kovačević.

On ukazuje da se ovakvim odnosom prema jeziku stvara i veliki problem u političkim odnosima.

– Vi morate da sarađujete na političkom nivou, a oni koji ne razumiju politiku i nauku, ne shvataju da nauka ne može nikako da vrijeđa. Ako neko kaže da je dva plus dva četiri, a ne slažete se u Saboru Hrvatske ili bilo gdje drugdje, vi to ne možete promijeniti. Ne možete promijeniti lingvističke kriterijume o identitetu jezika koji važe od starih Grka. Ali možete da utičete na politiku i da se prihvataju vaši stavovi – poručio je Kovačević.

(Srna)

NAJNOVIJE IZ RUBRIKE

POSTIGNUT DOGOVOR: Prevoznici u BiH ne izlaze na proteste u ponedjeljak

PREVOZNICI iz BiH odustali su od najavljenog protesta 14. septembra (ponedjeljak) jer je akcija od početka bila zamišljena kao regionalna, a ne kao pojedinačni protest prevoznika iz svake zemlje.

OBORENI SVI REKORDI U GRADU U BiH: Čak 47 dana za u tri mjeseca bilo preko 30 stepeni Celzijusa

LJETO 2026. godine u glavnom gradu BiH ponovo je proteklo u znaku izuzetno visokih temperatura. U periodu od 1. juna do 31. avgusta, Sarajevo je zabilježilo čak 47 dana s temperaturom vazduha višom od 30 stepeni Celzijusa.

TESTNI IZBORI POKAZALI BROJNE MANJKAVOSTI: Nije bilo dovoljno glasačkih listića i opreme

FIJASKO - tako bi se mogli okarakterisati testni izbori koje je sprovela ili, bolje rečeno, pokušala da sprovede Centralna izborna komisija BiH.

VELIKO OLAKŠANJE ZA STANOVNIKE: Uručena rješenja o besplatnoj legalizaciji u Banjaluci

NOVA rješenja o besplatnoj legalizaciji građanima je danas (11. septembra) uručio Draško Stanivuković, gradonačelnik Banjaluke.

NAKON DVIJE GODINE ADMINISTRACIJE: Počinje sanacija zgrade Narodnog pozorišta u Banjaluci

NAKON dvije godine intenzivnih administrativnih priprema, višemjesečne pravne borbe za dobijanje dozvola i obezbijeđenih finansijskih sredstava od strane Vlade i predsjednika Republike Srpske, Narodno pozorište Republike Srpske počinje sanaciju zgrade koja ulazi u stogodišnjicu svog postojanja, saopšteno je danas iz ovog pozorišta.

DODIK: Napadači od 11. septembra na SAD su ratovali i protiv Srba

PREDSJEDNIK Milorad Dodik rekao je da se 11. septembar 2001. godine ne smije zaboraviti se samo zbog nevinih žrtava nego i kao podsjećanje da džihad živi, naglasivši da su isti napadači ratovali protiv Srba i Republike Srpske i pripremali se za obračun sa hrišćanstvom.

VUČIĆ SAOPŠTIO SJAJNE VIJESTI: Od 1. decembra veće plate u Srbiji

PREDSJEDNIK Republike Srbije Aleksandar Vučić govorio je u svom obraćanju o povećanju plata.

VOZAČI, OVO TREBA DA ZNATE: MUP RS uvodi zabrane na ovim putevima u Srpskoj

NA više putnih pravaca u Republici Srpskoj u ponedjeljak, 14. septembra, povodom obilježavanja Dana srpskog jedinstva, slobode i nacionalne zastave biće zabranjen saobraćaj za teretna vozila iznad 7,5 tona, kao i prevoz eksplozivnih materija.

VLADA POZIVA NA SVEČANOST: U ponedjeljak u Banjaluci obilježavanje Dana srpskog jedinstva

DAN srpskog jedinstva, slobode i nacionalne zastave biće obilježen u ponedjeljak, 14. septembra, u Banjaluci u organizaciji vlada Republike Srpske i Srbije.

ANTONIĆ SE VRAĆA U „GAS RES“: Sa direktorskog mjesta prelazi na drugu funkciju

BIVŠI direktor javnog preduzeća „Gas-Res“ Momčilo Antonić vraćen je u ovo preduzeće, ali ne u direktorsku već u fotelju savjetnika direktora.