ZNAČAJAN TURISTIČKI POTENCIJAL: Tvrđava Bočac – šest vijekova odolijeva zubu vremena

Foto: Srna

Savjetnik u Odjeljenju za istoriju tog muzeja Janko Vračar rekao je da bi, radi očuvanja ove srednjovjekovne utvrde i njenog potencijala, bilo neophodno obaviti nove konzervatorsko-restauratorske zahvate.

– Prije toga potrebno je očistiti unutrašnjost tvrđave, odnosno zidine i glavnu kulu, od otpalog kamenja i rastinja i zaštititi je od daljeg propadanja – naveo je Vračar.

On je pojasnio da je Bočac podignut na krševitom uzvišenju iznad okuke rijeke Vrbas, na izlasku iz kanjona, a njegov zadatak bio je da brani „brod“ /prelaz/ preko rijeke koji je ispod grada veoma pogodan.

„Podgrađe Bočca – Podbočac pominje se u srednjovjekovnim spisima dalmatinskih gradova. Ova varoš se prostirala sa obje strane Vrbasa, jer se na desnoj strani nalazi lokalitet Vareščić kod današnjeg naselja Bočac. Na lijevoj strani rijeke postojao je lokalitet Crkvine, koji je zatrpan usljed izgradnje brane“, rekao je Vračar.

Tvrđava se, dodao je on, sastojala od prostranog obora opasanog jajolikim nepravilnim bedemom i masivne poligonalne branič-kule na dominantnom položaju sa zapadne strane.

– Ta kula pretvorena je u bastion ili tabiju /kula sa topovima/, vjerovatno za vladavine ugarskog kralja Matije Korvina /1458-1490/. Sama tvrđava je sa Vrbasom bila povezana zidom sa puškarnicama, koji je ojačan visokom stražar-kulom – naveo je Vračar.

Prema njegovim riječima, Bočac predstavlja tipično srednjovjekovno brdsko utvrđenje prilagođeno konfiguraciji terena.

– Iako ne možemo govoriti o nekim određenim stilskim osobinama, tvrđava pripada vremenu gotike, koja je tokom 14. i 15. vijeka počela da prodire u srednjovjekovnu Bosnu –  napomenuo je Vračar.

Ta srednjovjekovna tvrđava se prvi put u izvorima spominje 1434. godine, kada je ugarska vojska, koja je pristigla u pomoć tadašnjem kralju Tvrtku Drugom, koji je branio prijesto od „protivkralja“ Radivoja Ostojića, kojeg su podržavali Turci, zauzela niz gradova u dolini Vrbasa među kojima su bili Bočac, Jajce i Komotin.

Bočac se sljedeći put spominje u izvorima 1446. godine, a posljednji kralj Srba i Bosne Stefan Tomašević, koji je ujedno bio i posljednji srpski despot koji je stolovao u Smederevu prije njegovog pada pod Turke, darivao je tu tvrđavu svom stricu Radivoju, zajedno sa tvrđavom Komotin kod Jajca.

I Bočac je, nakon pada srednjovjekovne bosanske države pod Osmanlije 1463. godine, privremeno dospio pod njihovu vlast.

Međutim, ugarski kralj Matija Korvin pokrenuo je već iste godine protivnapad na Turke i tom prilikom je osvojio Jajce, kao i druge gradove u dolini Vrbasa, a među njima i Bočac.

Da bi obezbijedio stečene teritorije južno od Save, kralj Matija formirao je dvije banovine. Na teritoriji Donjih Kraja, koja je obuhvatala prostor između Vrbasa i Sane, stvorena je Jajačka banovina sa centrom u istoimenom gradu.

Mada je turski pritisak bio privremeno zaustavljen, već od kraja 15. vijeka, Turci nastavljaju sa postepenim i sistematičnim osvajanjem ugarskih graničnih teritorija. Zaobilazeći Jajce, do kraja 15. vijeka osvojili su dolinu Sane, pa su tako gradovi u dolini Vrbasa, uključujući Bočac, odvojeni od zaleđa, zbog čega im je pomoć jedino mogla doći sa sjevera.

Postepeno stežući obruč oko Jajca, Turci su 1516. godine osvojili i Bočac, čime su ugrozili komunikaciju između središta banovine i ostatka ugarske teritorije na sjeveru. Padom Srebreničke banovine /1519/20/, Turci su pojačali pritisak na Jajačku banovinu sa istoka, a nakon presudne Mohačke bitke /1526/, u kojoj su predvođeni sultanom Sulejmanom Veličanstvenim nanijeli težak poraz ugarskoj vojsci, i sudbina Jajačke banovine bila je zapečaćena.

Padu Jajačke banovine doprinijele su i borbe oko ugarskog prijestola između nadvojvode Ferdinanda Habzburškog i erdeljskog vojvode Jovana Zapolje. Krajem 1527. i početkom 1528. godine bosanski sandžak-beg /namjesnik/ Gazi Husrev-beg osvojio je Jajce i preostale gradove Jajačke banovine: Zvečaj, Greben, Banjaluku, Levač i Vrbaški Grad.

U tvrđavi Bočac turska posada se nalazila sve do 1833. godine, kada je konačno i napuštena.

(Srna)

NAJNOVIJE IZ RUBRIKE

VAŽAN SASTANAK: Zvaničnici Srpske će sutra u Banjaluci ugostiti Džefrija Saksa

PREDSJEDNIK Vlade Republike Srpske Savo Minić, zajedno sa najvišim zvaničnicima Republike Srpske, primiće sutra u Banjaluci jednog od najpoznatijih svjetskih ekonomista, profesora Univerziteta Kolumbija Džefrija Saksa.

RASKIRNKANE NAMJERE BEĆIROVIĆA: Suspendovan rad međunarodnih članova Komisije za očuvanje nacionalnih spomenika u BiH

PISMO međunarodnog člana Komisije za očuvanje nacionalnih spomenika BiH, Džordža Okela Abungua iz Kenije, direktno je demantovalo optužbe iz Kabineta predsjedavajućeg Predsjedništva BiH Denisa Bećirovića na račun Republike Srpske, potvrdivši da je rad ovog tijela obustavljen zbog internih problema i pritužbi unutar same Komisije.

KAZNE IDU I DO 20.000 KM: Inspekcija od ponedjeljka ide u pojačane kontrole, ove firme su pod lupom

FEDERALNA uprava za inspekcijske poslove od 28. septembra 2026. započinje provođenje Posebnog programa inspekcijskog nadžora nad primjenom Zakona o sprečavanju pranja novca i finansiranja terorističkih aktivnosti kod obveznika iz nefinansijskog sektora, koji će do kraja godine realizovati Federalni tržišni inspektorat.

„A SAD ADIO…“ Vučić zapjevao uoči ponošenja ostavke (VIDEO)

PREDSJEDNIK Srbije, Aleksandar Vučić, još jednom je pokazao da je čovjek iz naroda i da kada završava mandat umije da to proslavi sa svojim saradnicima.

ODATA POČAST JUNACIMA NA ZEJTINLIKU: Delegacije iz Srpske i Srbije obilježile godišnjicu stradanja srpskih vojnika u Prvom svjetskom ratu

POVODOM obilježavanja 108 godina od istorijskih događaja na Solunskom frontu, na Srpskom vojničkom groblju Zejtinlik u Solunu položeni su vijenci i odata počast srpskim vojnicima stradalim u Prvom svjetskom ratu.

POSAO VRIJEDAN 30 MILIONA EVRA: „Elektrokrajina“ sprema tender za rekonstrukciju mreže u 5 gradova i 16 opština u Srpskoj

BANJALUČKA „Elektrokrajina“ uskoro će raspisati 30 miliona evra vrijedan tender za rekonstrukciju srednjenaponske i niskonaponske mreže u pet gradova i 16 opština sa područja kojeg pokrivaju.

VREMENSKA PROGNOZA ZA NEDJELJU: Toplije nego prethodnih dana, ujutru moguća magla

U Republici Srpskoj i Federaciji BiH /FBiH/ sutra će biti sunčano i toplije uz lokalno malu oblačnost.

„NANOSI ŠTETU LIČNO MENI I MOJOJ PORODICI“ Višković najavio podnošenje tužbe protiv Stanića

VRŠILAC dužnosti direktora Javnog preduzeća "Autoputevi Republike Srpske" Radovan Višković najavio je da će podnijeti tužbu za klevetu protiv Perice Stanića, nekadašnjeg direktora Agencije za istrage i zaštitu BiH i člana Predsjedništva PSS-a.

„SRBIJA IMA DOBRU CIJENU I DOBRE KOLIČINE…“ Oglasio se Vučić nakon razgovora sa Putinom (VIDEO)

PREDSJEDNIK Srbije Aleksandar Vučić oglasio se video porukom nakon jednočasovnog razgovora sa ruskim predsednikom Vladimirom Vladimirovičem Putinom.

ČUVAJU USPOMENU NA NAJHRABRIJE SRPSKE SINOVE: Služen parastos poginulim borcima VRS u Zalužanima i Donjoj Piskavici

U Zalužanima kod Banjaluke danas je služen paratos za 115 poginulih boraca Voske Republike Srpske iz ove mjesne zajednice, dok je u Donjoj Piskavici parastos služen za 64 poginula borva.