PRAISTORIJA DONJE DOLINE: Arheološka zbirka smještena u srcu Srpske

Foto: Muzej Republike Srpske

Na lokalitetu praistorijskog naselja Donja Dolina pronađeni su materijali, koji prikazuju kontinuitetu naseljenosti i nepromenjenom sastavu stanovništva od 13. veka do rimske okupacije.

– Najpre, riječ je o posebnom trudu da se od fragmenatovanih nalaza izrade i prezentuju čitavi oblici eksponata, te je u tu svrhu muzejski konzervator Dragana Radoja rekonstruisala 150 keramičkih posuda i jednu pokretnu peć većih dimenzija. Drugo, posebno se izdvaja grupa od tridesetak dečjih igračaka, pretežno u obliku minijaturnih posuda, te po jedan primerak zvečke i lutke (antropomorfna figurina), otkrivenih u gradinskom naselju i datovanih u gvozdeno doba. Izdvajam ih jer pripadaju specifičnim oblicima materijalne kulture vezanim za dečju populaciju, a svedoče o detinjstvu i igri, posebnom vidu duhovne kulture u Donjoj Dolini. To su minijaturne kopije predmeta iz sastava svakodnevne ili ritualne upotrebe odraslih, kojima se odnedavno bavi arheologija detinjstva – rekla je Slavica Arsenijević.

Nemogućnost prikazivanja cjelokupnog materijala sa ovog lokaliteta je osnovni razlog što se u koncepciji izložbe insistiralo da u fokus prezentacije budu arheološka istraživanja Donje Doline, a ne sama priča nalazima sa lokaliteta, ističe kustos.

– Praistorijsko naselje Donja Dolina rasprostranjeno je na teritoriji opštine Gradiška, odnosno na teritoriji savremenih sela Donja Dolina i Gornja Dolina. Reč je o kompleksnom višeslojnom lokalitetu sa izvesnim kontinuitetom od poznog bronzanog doba (od oko 1300./1200. g. stare ere) do kraja gvozdenog doba (završetak stare/početak nove ere). Ovo je potvrđeno ostacima Starijeg naselja iz poznog bronzanog doba, otkrivenog na prostoru Gornje Doline, te Mlađeg naselja na Gradini iz gvozdenog doba, kao i nekropole na Timeničkoj gredi, takođe iz gvozdenog doba, istraženih na teritoriji sela Donja Dolina. Međutim, postoje indicije da starost lokaliteta, pa i eksponata, seže dublje u prošlost i da traje i tokom rimske okupacije. Najstariji nalazi, iz neolita (mlađe kameno doba), otkriveni u Donjoj Dolini, nalaze se u zbirci Zavčajnog muzeja u Gradišci, a najmlađi eksponat u Muzeju Republike Srpske, a odnosi se na uljanu lampu (žižak) iz rimskog perioda – kazala je Arsenijevićeva.

Govoreći o kulturnoj pripadnosti, autorka dodaje najstarije naselje u Donjoj Dolini pripisuje se nosiocima kulture polja sa urnama, srednjoevropskim doseljenicima ili osvajačima, možda autohtoncima, ali svakako osnivačima.

Zasad, arheološki materijal svedoči o kontinuitetu naseljenosti i nepromenjenom sastavu stanovništva od XIII v. st. e. do rimske okupacije. Gvozdenodobni Donjodolinci smatraju se nosiocima kulturne grupe Donja Dolina-Sanski Most, koja je na tlu Posavine, između ušća Une i Vrbasa, potrajala od početka VIII  do kraja IV v. st. e. Pripadnost ove kulturne grupe uglavnom se etnički pripisuje Panonima, možda potomcima prethodnika, koji su gradili naselja tipa sojenica i gradina, o čemu upravo svedoče gvozdeznodobni nalazi iz Donje Doline. U užem smislu, reč je o panonskim plemenskim zajednicama Oserijata, naseljenih na širem području Donje Doline, kao i Mezeja, na teritoriji od ušća Sane do srednjeg toka Vrbasa.

NAJNOVIJE IZ RUBRIKE

MATURA TEHNIČKE ŠKOLE: Gigant paradirao Banjalukom – 400 mladih stručnjaka proslavlja matursko veče

OKO 400 maturanata Tehničke škole u Banjaluci, najveće srednje škole u Republici Srpskoj, danas proslavlja matursko veče uz podršku više hiljada roditelja, članova porodica, prijatelja i sugrađana koji su ih ispratili u novo životno poglavlje.

UPOZORENJE IZ RHMZ: Sutra pogoršanje vremena u Srpskoj, stižu pljuskovi i grmljavina

KIŠA i pljuskovi sa grmljavinom sutra se očekuju u većini krajeva Republike Srpske i FBiH /FBiH/, a moguće su i lokalne nepogode uz jače padavine, vjetar i grad.

VIŠE PROSJAKA U BANJALUCI: Među njima ima i djece

PROSJAČENJE na području Banjaluke evidentno je tokom cijele godine, ali je najizraženije u ljetnom periodu, dok je više od polovine počinilaca ovog prekršaja romske nacionalnosti, rečeno je iz Policijske uprave u tom gradu.

BANJALUČANIN U „SUPERPOTERI“ BRILJIRAO: Predaje na fakultetu u Beogradu i riješava kvizove kao od šale

BANJALUČAN Nikola Konjik, koji godinama gradi uspješnu akademsku karijeru u Beogradu, pažnju javnosti je privukao nakon što je u kvizu “Superpotera”, savlado tri tragača i osvojio vrijednu nagradu.

DODIK: Srpski narod u Srebrenici doživio je nezapamćena stradanja

SRPSKI narod u Podrinju kroz istoriju doživio je nezapamćena stradanja, ali nikada nije pristao, i po cijenu smrti da se odrekne svog identiteta i svoje vjere, koji su bili jedini razlozi njihovog stradanja u zločinima koje su počinile ustaše u Drugom svjetskom ratu i njihovi potomci u proteklom građanskom ratu u BiH, izjavio je predsjednik Milorad Dodik.

DIJASPORA ODLAZI: Gužve na graničnim prelazima u BiH

Na više graničnih prelaza prema Hrvatskoj pojačan je saobraćaj i dugo se čeka, a na prelazu Gradina od podneva pa do ponoći zabranjen je saobraćaj za sva teretna vozila koja prevoze robu.

SELAK PRVI ZVANIČNIK SRPSKE U POSJETI BOJIŠTU: Ne zaboravljamo svoj narod u Federaciji BiH

MINISTAR pravde Republike Srpske i predsjednik Socijalističke partije Srpske Goran Selak prisustvovao je Duhovskom crkveno-narodnom saboru u Bojištu kod Sanskog Mosta, gdje je, kao prvi zvaničnik Republike Srpske, odao počast srpskim borcima i žrtvama Drugog svjetskog rata.

VREMENSKA PROGNOZA ZA NAREDNU SEDMICU: Stiže nam hladni front, pljuskovi i grmljavina

UMJESTO mnogo sunca i ranih ljetnih žega, meteorolozi najavljuju atmosfersku klackalicu koja donosi nagle promjene, hladne frontove i pljuskove. Oblaci u mnogim krajevima već nagovještavaju da se vrijeme mijenja.

„ZNAM KOLIKO JE TEŽAK VAŠ HLJEB“ Vučić najavio povećanje plata i bolju opremu za pripadnike MUP-a

PREDSJEDNIK Vučić najavio je veće plate i bolju opremu za pripadnike MUP-a.

BILT I PETRIČ HOĆE DA PRAVE UNITARNU BiH: Prijedlogom bivših visokih predstavnika u BiH prebacuje se „lopta“ u Evropsku Uniju

PRIJEDLOG bivših visokih predstavnika u BiH Karla Bilta i Volfganga Petriča da treba ukinuti Kancelariju visokog predstavnika u BiH (OHR) je zamaskirani pokušaj da se napravi unitarna BiH, da se ukine entitetsko glasanje koja je glavna odbrana srpskog naroda u BiH od preglasavanja.