ŠMITOV NASLJEDNIK OSTAJE BEZ POLITIČKE MOĆI: SAD mijenjaju viziju OHR-a u BiH

Foto: RTRS

Pozicija visokog predstavnika do sada je uvijek bila atraktivna zato što je iza nje stajala politička moć zemlje koja ga šalje, ali i SAD, koje su dosljedno do dolaska Donalda Trampa na čelo Amerike uvijek branile njegovo postojanje i korištenje bonskih ovlaštenja u slučaju krajnje potrebe.

Ako se, prema novoj američkoj viziji, funkcija visokog predstavnika praktično svodi na poziciju stečajnog upravnika bez jake političke vidljivosti, postavlja se pitanje koja zemlja i koji karijerni diplomata bi imao motivaciju da preuzme takvu dužnost s ciljem da se sam ugasi.

Nezvanično, postoje dva razloga zbog kojih se požurilo s rješavanjem sudbine Šmita na čelu ove institucije.

Čini se da, kao što je bio slučaj i s prethodnom američkom administracijom, nije postojalo razumijevanje vizije u kojem smjeru stvari treba da idu.

Šmit je želio da svoj mandat provede kao most između ekonomija Njemačke i BiH, i da taj most bude faktor stabilizacije prilika u zemlji.

S obzirom na to da u BiH nijedna politička elita nije imala interes za tim, Šmit nije uspio da nametne tempo, pa je i u prethodnoj američkoj administraciji postojala frustracija njegovim odlukama i načinom djelovanja, koja se sada samo povećala.

Drugi razlog bi mogla biti činjenica da će se na narednoj sjednici Savjeta bezbjednosti u oktobru razmatrati produženje mandata EUFOR-a, i zapadne zemlje su željele da izbjegnu situaciju da Rusija postavi uslov u vezi s izborom novog visokog predstavnika, pa se željelo u tu situaciju ući ili s već dobro uhodanim Šmitovim nasljednikom, ili sa Šmitom, koji bi tek 2027. nakon uspostavljanja nove vlasti nakon oktobarskih izbora polako krenuo ka izlaznim vratima.
SAD čine ono što je htjela EU, ali nije mogla

Posebno je ironično što će se SAD sada umjesto jakog OHR-a založiti za njegovu tranziciju, što je zvanična politika EU, posebno potvrđena i u Mišljenju o kandidaturi BiH za EU od prije gotovo sedam godina.

Tu je rečeno da je potrebna tranzicija iz dejtonske u briselsku fazu, što uključuje i postepeno gašenje OHR-a. Upravo je jedan od razloga što EU nije stala iza Šmita u činjenici da bi na taj način javno prešla preko vlastite političke strategije koja podrazumijeva da zemlja kandidat za članstvo u EU ne može istovremeno imati međunarodnog namjesnika.

Iako se u medijima pisalo o tome da je Šmit natjeran da ode, čini se da to ipak nije tačno. Iako jeste postojao američki pritisak, Šmit je imao opciju da ostane i dobije solidnu podršku jakog dijela neameričkog dijela Savjeta za sprovođenje mira, da je tako odlučio.

Šta je konačno presudilo da se odluči na ovaj potez ostaje u domenu spekulacija, ali se može pretpostaviti da u trenutnim okolnostima u kojima postoji strukturalna kriza vlasti u BiH, a Njemačka i dalje ima sankcije prema Srpskoj, teško je očekivati da je moguće ostvariti neku ekonomsku saradnju bh. ekonomije s njemačkom, posebno u kontekstu izborne kampanje, pa je možda Šmit zaključio da bi ostati na ovoj funkciji bilo samo gubitak vremena.

EU bez spoljnopolitičke vizije

Osnovna poruka je da EU i dalje nema koherentnu spoljnopolitičku strategiju, koja je značajno ograničena činjenicom da je za bilo koju spoljnopolitičku i bezbjednosnu odluku potrebna jednoglasna podrška svih 27 članica.

S obzirom na to da proces usaglašavanja spoljne politike može potrajati mjesecima uz razvodnjavanje osnovnog cilja koji se želi postići kako bi se došlo do jedinstva dvadesetsedmorke, EU globalne događaje, pa i one u BiH, često prati sa tribina kao publika, umjesto kao akter na terenu.

Saga oko visokog predstavnika samo je još jedan primjer te činjenice. EU je, kako što nam je nedavno rekao jedan od sagovornika, u sadašnjoj strukturi dizajnirana za vrijeme u kojem Amerika nudi bezbjednosni kišobran, Rusija jeftine sirovine, a Kina veliko tržište.

Sada je EU ostala bez sva tri ova segmenta i potrebno je da redizajnira način donošenja odluka tako da u međunarodnim odnosima govori jasno jedinstvenim glasom i na taj način zaštiti svoje interese.

(Nezavisne)

NAJNOVIJE IZ RUBRIKE

UHAPŠENE DVIJE OSOBE: Otkriveno ko je izazvao eksploziju u Kotor Varošu

EKSPLOZIJA koja je preksinoć uznemirila stanovnike u Kotor Varošu dobila je svoj epilog.

DUŽA ČEKANJA NA GRANICAMA: Gužve na izlazu iz BiH

DUŽA čekanja danas su evidentirana na izlazu iz BiH na graničnim prelazima Zupci i Deleuša prema Crnoj Gori, saopšteno je iz Auto-moto saveza Republike Srpske.

ŠTETU PRETRPJELO 40 DOMAĆINSTAVA: Grad za nekoliko minuta uništio plodove u Berkovićima

OPŠTINA Berkovići pretrpjela je veliku štetu u jučerašnjem nevremenu. Načelnik opštine Bojan Samardžić rekao je da je, prema preliminarnim podacima, 40 poljoprivrednih gazdinstava pretrpjelo štetu koja se mjeri stotinama hiljada maraka.

CIJENE GORIVA U PORASTU: Ekonomisti objašnjavaju kako se sukob na Bliskom Istoku odražva na BiH

CIJENE naftnih derivata u Bosni i Hercegovini ponovo rastu, što izaziva nezadovoljstvo vozača i otvara pitanje opravdanosti novih poskupljenja na benzinskim pumpama.

NEVRIJEME OPUSTOŠILO HERCEGOVINU: Stradali poljoprivredni usjevi, ali i automobili (FOTO)

MATERIJALNA šteta u Hercegovini nakon jučerašnjeg nezapamćenog nevremena je ogromna i već sada se procjenjuje na milionske iznose, rekao je načelnik opštine Nevesinje Milenko Avdalović.

SPREMITE ZALIHE: Pet ulica u Banjaluci danas ostaje bez vode

U srijedu, 22. jula 2026. godine, biće izvođeni radovi u ulicama Svetog Nikole (Lauš), Tarasa Ševčenka (Centar), Dragana Bubića (Lazarevo), Karađorđeva (Lauš) i Momčila Popovića (Lauš), saopštili su iz Vodovoda.

LOGORAŠI PREDALI SPISKOVE MUČITELJA: U Derventi nastavljeno svjedočenje Srba pred američkim istražiteljima

GLAVNI mučitelj u logoru Visoko bio je Hajrudin Halilović, brat muslimanskog generala Sefera Halilovića. Najstrašnije u logoru bilo je gledati smrt najboljeg prijatelja Milivoja Bajića, koji je ubijen u avgustu 1992. a sutradan još dvojice Srba u sobi broj četiri.

DEJSTVOVALA PROTIVGRADNA ZAŠTITA: Na području Srpske ispaljene 52 rakete

PROTIVGRADNA zaštita dejstvovala je sa 52 rakete sa 22 protivgradne stanice na prostoru Republike Srpske među kojima je i područje Hercegovine koje je zahvatila superćelijaska oluja, ali je brzim dejstvom spriječeno da bude zahvaćeno veće područje.

DJEVOJČICE U BLAGOJ PREDNOSTI: U Srpskoj rođeno 19 beba

U Republici Srpskoj u protekla 24 časa rođeno je 19 beba, deset djevojčica i devet dječaka, rečeno je Srni u porodilištima.

VRIJEME DANAS: Uglavnom sunčano, temperature u pojedinim predjelima i preko 30 stepeni

U Republici Srpskoj i FBiH danas će biti pretežno sunčano uz malu do umjerenu oblačnost, samo je lokalno moguća slaba kiša