TEOLOG OBJASNIO: Da li se kaže Uskrs ili Vaskrs?

Foto: Šaterstok

Teolog Nebojša Lazić za Telegraf.rs konačno je odgonetnuo ovu vječitu dilemu i objasnio koje bi to običaje trebalo da ispoštujemo tokom nadolazećih uskršnjih dana.

Kako na početku objašnjava teolog Lazić, u narodu se često koristi izraz „Uskrs“, iako patrijarsi u svojim poslanicama navode „Vaskršnja poslanica“.

„Oba termina su u redu“

– Iako je „Vaskrsenje“ preferirani pravoslavni termin, oba izraza imaju svoje mesto u našem jeziku. Lingvistički gledano, oba termina su u redu. ‘Vaskrs’ potiče iz srpskoslovenskog jezika, koji je preovlađivao u Srbiji do sredine 18. vijeka. Nasuprot tome, ‘Voskresenije’ predstavlja ruski oblik, zasnovan na staroslovenskom, koji se danas koristi u Srpskoj crkvi. Tokom vremena, Srbi su zamijenili srpskoslovenski jezik ruskim crkvenim jezikom, što je uticalo na izgovor i upotrebu termina – objašnjava detaljno teolog.

Srpski narodni jezik zadržao je, priča teolog dalje, staro ime „Vaskrs“, ali je ono takođe pretrpjelo promjene, prilagođavajući se govoru naroda.

– U crkvenoj praksi, međutim, zvanični oblik ostaje „VA-skrs“, a u kalendaru možemo videti formulaciju „VA-skrsenje Gospoda Isusa Hrista“. Crkveni izrazi, poput „VA-znesenje“ ili „VA-vedenje“, pokazuju kako se tradicija očuvala u svesti vernika – govori još teolog i razjašnjava dugogodišnju lingvističku nedoumicu kod Srba.

Veliki petak najtužniji dan hrišćanstva

Ovom prilikom teolog je objasnio i sam značaj nadolazećeg praznika, pa istakao kako sam Veliki petak predstavlja najtužniji dan hrišćanstva, kada se ne služi liturgija, osim ako se ne poklopi s Blagovijestima.

– U tom periodu zvona na crkvama ne oglašavaju, jer ona simbolizuju radost, a dan Veliki petak je obeležen tužnim događajem Hristovog raspeća – objasnio je Lazić, pa dodao kako je farbanje jaja jedan od najznačajnijih običaja ovog praznika.

– Uskršnja jaja obično se farbaju na Veliki četvrtak i Veliki petak, a taj proces prati niz tradicionalnih pravila. Iako su se koristile različite boje, crvena je uvek bila obavezna, simbolizujući Hristovu žrtvu i vaskrsenje. Ovi običaji ne samo da obogaćuju našu kulturu, već i čuvaju sećanje na duboke verske i istorijske korene – priča teolog.

Prema običajima, priča teolog, na stolu stoje ukrašena vaskršnja jaja, a domaćin prvi uzima jedno jaje, a za njim svi ukućani.

– Tad nastane veselje i takmičenje čije je jaje najjače. To predstavlja veliku radost za decu. Prilikom tucanja izgovara se, takođe ‘Hristos Vaskrse’ i ‘Vaistinu Vaskrse’. Na Vaskrs se prvo jede kuvano vaskršnje jaje, a onda ostalo jelo – govori on.

Toga dana, ako gost dođe u kuću, prvo se dariva farbanim jajetom, pa se onda poslužuje ostalim ponudama, objašnjava teolog, pa govori i o jednom običaju koji spada u stare i jako dirljive, a vezuje se upravo za Uskrs.

Da li ste čuli za ovaj dirljiv običaj?

– U nekim našim krajevima sačuvan je dirljiv običaj da se farbana vaskršnja jaja nose na grobove preminulih predaka. To svedoči o narodnoj veri, da su svi ljudi pred Bogom živi, i da umrli naši preci treba da osete vaskršnju radost i slavlje – kaže teolog.

Zanimljivo je i da se prvi ponedjeljak poslije Vaskrsa zove Pobusani ponedjeljak, govori Lazić, kao i da toga dana, po narodnom vjerovanju i običaju, treba pobusati grobove umrlih srodnika busenjem sa zelenom travom.

– U nekim krajevima ovaj dan se obeležava kao i zadušnice. Naime, izlazi se na groblja, pale se sveće, uređuju grobovi jer Gospod vaskrsava za sve nas – kaže na kraju zanimljivog razgovora teolog Nebojša Lazić.

NAJNOVIJE IZ RUBRIKE

UDAJE SE ĆERKA SAŠE POPOVIĆA: Ponosna majka otkrila da u porodicu stiže zet

ĆERKA Saše Popovića i Suzane Jovanović, Aleksandra Popović, uskoro će stati na ludi kamen, a ponosna majka prvi put je javno otkrila da u porodicu stiže zet.

SLOBA MIĆALOVIĆ SE BAŠKARI NA BALIJU: Glumica se rashlađuje u prirodnom bazenu, oko nje zelenilo

GLUMICA Sloboda Mićalović trenutno uživa u čarima Balija, a dio atmosfere sa egzotične destinacije podijelila je sa svojim pratiocima na društvenim mrežama. Sloboda je objavila fotografiju iz tropskog ambijenta okruženog prirodom, dok je uživala u miru i zelenilu.

SUTRA SE ZAHVALITE BOGU NA SVIM DAROVIMA: Stiže Mala Gospojina

Mala Gospojina, odnosno Rođenje Presvete Bogorodice, jedan je od velikih praznika Srpske pravoslavne crkve i praznuje se 21. septembra. Ovim praznikom obilježava se rođenje Presvete Bogorodice, majke Isusa Hrista.

NOVA PRAVILA U „ZVEZDAMA GRANDA“ Evo kada kandidati sami biraju mentora, a kada odlučuje produkcija

NOVA sezona muzičkog šoua "Zvezde Granda" donosi značajne izmjene u pravilu glasanja i izboru mentora, a čelnici i voditelji produkcije javno su pojasnili sve detalje novog sistema.

DŽEJMI OLIVER OTKRIO TAJNI SASTOJAK ZA ZAPEČENO POVRĆE: Na ovaj začin svi zaboravljamo

POZNATI kuvar Džejmi Oliver nesebično dijeli "cake" koje vam mogu pomoći da napravite još ukusnije jelo.

DANAS SLAVIMO SVETOG SOZONTA: Stradao je u najvećim mukama, a ovo su riječi koje treba da izgovorite

SRPSKA pravoslavna crkva danas slavi Svetog mučenika Sozonta.

PRIJA U PROBLEMU: Zbog virusa otkazala koncert

MUZIČKA zvijezda Aleksandra Prijović ovih dana prolazi kroz pravu dramu, zbog čega je morala da povuče i neke poteze kojima se nije nadala.

DNEVNI HOROSKOP ZA NEDJELJU, 20. SEPTEMBAR: Evo ko planira putovanja, a koga muči nesanica

SAZNAJTE šta vas u nedjelju, 20. septembar, očekuje na poslu, u ljubavi, na zdravstvenom planu, u domu i porodici, kako ćete se slagati sa prijateljima...

SPAVAĆEMO SAT DUŽE: Evo kada ponovo pomjeramo kazaljke na satu

AKO vam se čini da smo tek vratili kupaće kostime u ormar, a već pričamo o zimskom računanju vremena, niste jedini.

ANA IVANOVIĆ U ZAGRLJAJU POZNATOG PJEVAČA: Jedna njegova rečenica pokrenula lavinu komentara (FOTO)

ANA Ivanović i Sandi Cenov iznenadili su pratitelje zajedničkom fotografijom koju su podijelili na Instagramu, nakon što su se susreli tokom jednog putovanja.