UDAR NA EVROPSKI ESTABLIŠMENT: Hoće li Tramp postati „grobar“ Evropske unije?

Foto: shutterstock

– Trampov povratak na vlast nije samo promena u američkoj politici – to je fundamentalni izazov evropskom establišmentu i ideološkim osnovama poretka poslije Drugog svjetskog rata. Naredne godine će odrediti da li će zapadni svijet krenuti ka nacionalističkom modelu zasnovanom na suverenitetu koji predvodi Tramp, ili će nastaviti putem progresivnog globalizma koji zastupaju evropske elite. Ishod ovog sukoba imaće duboke posledice po međunarodne odnose, bezbjednost i sam identitet Zapada. Ideološka podjela između Donalda Trampa i evropskog političkog establišmenta predstavlja jedan od najznačajnijih preloma u savremenoj zapadnoj politici – kaže Petar Milutinović, istraživač na Institutu za evropske studije.

On ukazuje i da se čvrsto uvezane globalističke elite u SAD i EU neće predati bez borbe.

– Da li će Tramp uspeti da demontira ovaj sistem zavisiće od toga sa kolikim otporom će se suočiti i domaćih i međunarodnih aktera. Ako evropski lideri ne uspiju da se prilagode svetu u kome SAD više ne igraju svoju tradicionalnu ulogu, možda će se naći u borbi da održe svoj uticaj u geopolitičkom pejzažu koji se brzo mijenja. Naredne godine će odrediti da li će zapadni poredak evoluirati kako bi se suočio sa novim izazovima ili će se urušiti pod teretom sopstvenih kontradikcija – smatra Milutinović.

Petar Milutinović, istraživač Instituta za evropske studije

On podseća da je međunarodni poredak posle Drugog svetskog rata uspostavljen kroz institucije kao što su Ujedinjene nacije, Evropska unija i NATO, koje su bile temelj globalne dominacije Zapada a SAD su stavljale u središte ogromne mreže saveza.

– Od 1945. SAD su delovale kao primarni garant liberalnog međunarodnog sistema, što je uključivalo održavanje bezbjednosnih saveza, finansiranje međunarodnih organizacija i promovisanje globalne slobodne trgovine. NATO, osnovan 1949, obezbedio je vojnu dominaciju SAD u Evropi, dok su UN obezbedile platformu za međunarodnu diplomatiju pod američkim uticajem. EU, prvobitno zamišljena kao ekonomska zajednica, postepeno se proširila u politički entitet. Rezultat je bio svetski poredak u kome su SAD obezbeđivale određen stepen stabilnosti čineći saveznike zavisnim od svog vođstva. Povratak Trampa na mesto predsjednika signalizira suštinsku promjenu ovakvog sistema. Njegov pristup, koji karakteriše skepticizam prema međunarodnim institucijama i davanje prioriteta nacionalnom suverenitetu u odnosu na globalno upravljanje, preti da demontira mnoge strukture koje su decenijama definisale zapadnu moć – kaže Milutinović.

Sličnu prognozu dao je nedavno i visoki ruski diplomata Aleksandar Jakovenko:

– Amerika zatvara svoju globalnu imperiju jer više ne služi njenim nacionalnim interesima – čemu se mučiti? To je preskupo koštalo zemlju u celini, ali posebno domicilnu Ameriku i njenu srednju klasu. Štaviše, u okvirima „vouk“ kulture, demokrate su se ustremile na istorijski utemeljen, tradicionalni američki identitet, što je zapretilo da „rastapanjem“ zemlje u globalističkom projektu, blago rečeno, sa nejasnom listom njegovih korisnika. Sada je fokus na obnovi temelja američke ekonomske i tehnološke moći, kako bi zauzeli mJesto „prvog među jednakima“ na svetskoj rang-listi, uz korišćenje prednosti koje SAD i dalje imaju, pre svega statusa dolara. Evropa tu nema nikakvu ulogu: njena budućnost je već njen problem, dovoljno je da kupuje tečni prirodni gas iz škriljaca.

Milutinović naglašava da Trampova spoljnopolitička doktrina „Amerika na prvom mjestu“ znači da SAD žele da snose samo one troškove održavanja globalnog poretka koji joj donose direktne koristi. Još tokom prvog mandata on je smanjio američka finansijska davanja za NATO i uz prijetnju da SAD neće braniti zemlje koje ne plaćaju obaveze prema Alijansi naterao evropske saveznike da povećaju troškove za odbranu. Takođe, povukao je SAD iz Pariskog klimatskog sporazuma, Trans-pacifičkog partnerstva i Iranskog nuklearnog sporazuma.

Razlaz sa EU Tramp je najavio još u prvom mandatu
– Tramp NATO smatra zastarelim, UN irelevantnim, a izrazio je otvoreni prezir prema EU. Ako ispuni pretnje da će se povući ili smanjiti podršku NATO, Alijansa bi se mogla suočiti sa egzistencijalnom krizom. Evropske članice, posebno Nemačka i Francuska, dugo su se oslanjale na američku vojnu moć kao sredstvo odvraćanja od spoljnih pretnji. Neangažovane SAD bi primorale ove zemlje da dramatično povećaju svoje budžete za odbranu, ili da traže alternativne bezbednosne aranžmane. Realnost je da EU nema vojnu koheziju i finansiranje da zameni NATO u kratkom roku i ako Brisel ne uspe da se prilagodi Trampovoj politici, rizikuje da postane sve irelevantnija u globalnoj politici. Bez podrške SAD, evropski projekat bi mogao da se fragmentira – ukazuje Milutinović.

On naglašava da ideološka podela između Trampa i evropskog političkog establišmenta predstavlja jedan od najznačajnijih preloma u savremenoj zapadnoj politici.

NAJNOVIJE IZ RUBRIKE

„PONESITE BIJELE JASTUKE“: Porodica poziva na komemoraciju za Kristiana Periša (VIDEO)

PORODICA Periš pozvala je građane na komemoraciju Kristianu Josipu Perišu, koja će se održati u subotu, 21. novembra, u 18.30 na Trgu bana Josipa Jelačića u Zagrebu, kod Manduševca.

HAOS ŠIROM SVIJETA ZBOG PADA MAJKROSOFTA: Kompanije se vratile korišćenju faksa

VIŠE od 12 sati trajao je prekid rada Majkrosoftovih (Microsoft) servisa Autluk (Outlook) i Tims (Teams), koji je u petak izazvao ozbiljne probleme u komunikaciji kompanija i državnih institucija širom svijeta. Posljedice su bile toliko velike da su pojedine kompanije bile primorane da se vrate korišćenju faks mašina, dok su finansijske transakcije odgađane, a poslovanje brojnih organizacija otežano.

KUĆE POD VODOM, PUTEVI ZATVORENI: Poplave pogodile Sloveniju, rijeke se izlile iz korita (FOTO)

OBILNE kišne padavine izazvale su danas, 13. novembra, izlivanje pojedinih rijeka iz korita u različitim dijelovima Slovenije, a očekuje se da će poplavne vode početi da se povlače tokom noći.

OSTAVKE NAKON SMRTI KRISTIJANA PERIŠE: Imenovana nova direktorka psihijatrijske bolnice u Zagrebu

LIDIJA Hrastić Novak imenovana je danas, 13. novembra, za vršiteljku dužnosti direktorke Klinike za psihijatriju „Sveti Ivan“ u zagrebačkom Jankomiru, nakon što je dosadašnja direktorka Majda Grah podnijela neopozivu ostavku zbog slučaja smrti 32-godišnjeg Kristiana Josipa Periša.

NAPADAČ IZVRŠIO SAMOUBISTVO: Okončana drama u Vašingtonu, jedan od ranjenih u kritičnom stanju

NAORUŽANI napadač ubio je muškarca u teretani tokom jutarnjeg treninga u Vašingtonu, ranio još četiri osobe i potom izvršio samoubistvo kada se zabarikadirao u svom stanu, izjavio je načelnik policije Džefri Kerol.

MEDVJED NAPAO ČOVJEKA DOK JE ŠETAO PSA: Drama u Sloveniji umalo da završi kobno

U šumi u blizini grada Trebnja, na jugoistoku Slovenije, danas je medvjed napao muškarca koji je šetao psa, saopštilo je Ministarstvo životne sredine.

VOZAČI STRPLJIVO ČEKAJU POJEFTINJENJE GORIVA: Cijene nafte na svjetskim tržištima i dalje u padu

Cijene nafte na svjetskom tržišti danas su pale za više od dolar usljed pojačanih nadanja u napreda mirovnih razgovora o sukobima na Bliskom istoku i Ukrajini.

IMA RANJENIH: Pucnjava u blizini Bijele kuće, policija okupirala Vašington (VIDEO)

ČETIRI osobe su ranjene u pucnjavi koja se dogodila u naselju Logan Serkl u Vašingtonu, nedaleko od Bijele kuće, saopštila je policija.

„I MENE JE GUŠIO JASTUKOM“ Svjedok prepoznao tehničara iz slučaja Periš, ispričao jezive detalje

SVJEDOK koji je još u januaru ove godine podnio krivičnu prijavu protiv medicinskog tehničara iz Klinike za psihijatriju „Sveti Ivan“ u zagrebačkom naselju Jankomir zbog udaranja i gušenja vezanog pacijenta jastukom tvrdi da je istog tog tehničara prepoznao na fotografijama napada na Kristiana Josipa Periša, piše Nataša Škaričić za hrvatski portal „Novosti“.

ZELENSKI ZADAO ROK EVROPI: Izaberite pregovarača ili ostajete van igre!

VLADIMIR Zelenski je zatražio da se do kraja novembra odobri učešće predstavnika EU u mirovnim pregovorima koje su pokrenule SAD, Rusija i Ukrajina.