SERIJA „NOBELOVAC“ (2024): Demistifikacija Andrićeve piščeve gromade

Foto: Printskrtin/ Jujutb RTSpredstavlja

U jednu ovakvu priču utkan je dugogodišnji istraživački rad Tihomira Stanića, koji je, prije serije, godinama igrao monodramu o Andriću i glumio ga u filmu „Proljeće na posljednjem jezeru“. Pretpremijerno su prikazane prve dvije epizode na ovogodišnjem Sarajevo Film Festivalu koje su izazvale suze i ovacije publike, a zvanična TV premijera desila se 5. oktobra na RTS-u.

Glavne uloge Ive i Milice tumače Tihomir Stanić i Selma Alispahić. Scenario potpisuju Ivan Velisavljević i Jelena Mijović a saradnici na scenariju su Aleksandar Novaković i Tihomir Stanić, koji je i reditelj serije sa Borišom Simovićem. Za kasting je bio zadužen reditelj Marko Misirača.

Serija od osam epizoda donosi pred gledaoce prikaz jednog Ive Andrića kao čovjeka od krvi i mesa, ne samo kao Nobelovca iz literature, a otkriva pobliže i ko je bila njegova sjena koja ga je pratila, supruga Milica Babić Andrić.

Pisca je, kažu, najbolje znati preko njegovih djela i diviti se idealu koji smo o njemu stvorili, međutim i pisac je čovjek. Andrić, osim što je stvarao lijepu književnost, bio uvaženi diplomata, bavio se politikom, je kao ljudsko biće mnogo osjećao, volio, patio, trudio se da bude ispravan čovjek, ali ponegdje se i ogriješio.

Onog trenutka kada je izašao iz sjene običnog građanina i postao Nobelovac (sam Andrić kaže u seriji: „Za pisca nema ništa gore nego da postane simbol“) desilo se i to da da je svojatanje donekle zatrlo njegov lični identitet i da su odjednom njegovi stavovi postali interesantni i vlastima poslijeratnog Beograda, od komunista, nacionalista, pa do komšija iz podruma za vrijeme bombardovanja. Svima je odjednom „potreban“ kao kulturni i društveni radnik bez koga ne mogu, ali je izložen i mnogim oštricama.

Prva epizoda počinje scenom uobičajenog radnog dana u beogradskoj redakciji dok vlada zatišje, a kafa se krčka u džezvi i čeka se kraj smjene. Kada medijima stigne telegram, zavlada opšta pometnja i onda se kadar preusmjerava na ono najvažnije. Dok Ivo Andrić mirno sjedi na klupi i hrani golubove na Kalemegdanu, odjednom ga spopadaju novinari kako bi drugu Andriću saopštili da je postao „Nobelovac“, a on šokirano steže šešir i bježi u svoj stan gdje ga dočekuje supruga, Milica Babić Andrić, koja je već čula vijest i širi ruke da ga zagrli. Tog 26. oktobra, 1961. godine počinje prekretnica za pisca, iako je on već u poznim godinama, a jedna mala država se upisuje na mapu zemalja koje su odnjegovale knjževnika koji je sav novac Nobelove nagrade donirao razvoju biblioteka u BiH.

Taj period je jedno zlatno doba prosperiteta književnosti i kulture na jugoslovenskom prostoru, a sam Andrić se šali o tome da bi „Tito više volio da je Krleža dobio Nobela“. I Andrić u seriji kaže da dugo neće moći reći da je on dobio nagradu, nego da je to nagrada jednoj zemlji, njenoj književnosti i kulturi.

Osim kulturnog i društvenog rada, javnosti je bio jako malo poznat Andrićev ljubavni život, te žena koju je čekao 20 godina i koju je oženio nakon smrti njenog prvog muža, diplomate Nenada Jovanovića. Iako je donekle bila u sjeni svog muža pisca, Milica Babić Andrić je bila prva školovana kostimografkinja Narodnog pozorišta u Beogradu koja je opremila preko 300 predstava svojim kostimima, a upisana je i u istoriju Narodnog pozorišta Sarajevo kao kostimografkinja prve baletske predstave „Žetva“ iz 1950. godine.

Izuzetno snažno i emotivno ulogu Milice Babić Andrić u seriji donijela je glumica Selma Alispahić koja, osim što je rođena u BiH kao i Milica, veoma fizički liči na nju. „Ja bih tako voljela kada bi ti razmišljao kao da sutra ne postoji“, izgovara u jednoj sceni u dahu Milica Babić Andrić, još dok je Beograd zasut bombama na sve strane, pa je u tim danima zaista i bilo upitno hoće li preživjeti, međutim, preživjeli su i smjene vlasti, a i svega deset provedenih godina u skladnom braku dok se ona nije razboljela i preminula u Herceg Novom. „Stigne sve onda kada čovjeku nije potrebno“, reći će u jednom trenutku serije Andrić i time je sažeo sav svoj život u jednoj rečenici. Mnogo tih neuhvatljivih nijansi u odnosima su otvorili sami glumci, a linija intimnog života se mogla naslutiti i preko ćutanja. Milice u seriji ima onoliko koliko pomaže priči i pričanju o književnoj gromadi, Ivi Andriću, ali i suptilnoj demistifikaciji kulta Nobelovca otvarajući neke tajne iz njegovog ličnog života.

Kroz seriju se mogu susresti i mnoge druge značajne istorijske i književne ličnosti toga doba (Isidora Sekulić, Miroslav Krleža, brojni majori, komunisti i uticajni političari). Radnja zahvata i sumorni period između dva svjetska rata, ali i početak šezdesetih koje su donijele neko novo breme i očekivanja. Snimalo se u Andrićevom muzeju, dobro poznatim istorijskim lokacijama, trgovima, parkovima, gradovima. Od cijele zaostavštine koju je Andrić ostavio u amanet uzeto je ponešto za seriju da se sačuva od zaborava. Serija otvara niz pitanja, od emotivnih dilema, ideolških izazova, socijalnih prilika, pa i samog pitanja šta pripada piscu/stvaraocu, a šta postaje kulturna baština. I ono najvažnije: Šta se dešava nakon smrti pisca? Život njegovih djela ili kako su savremeni jezikoslovci zapisali „duhoklonuće“?

NAJNOVIJE IZ RUBRIKE

NE ŠTEDE PARE NA MEZIMICU: Karleuša i Tošić poslali kćerku u Milano na fakultet

ATINA Tošić, kćerka Jelene Karleuše i Duška Tošića, započinje novo životno poglavlje u Italiji, gdje je nedavno upisala studije modnog menadžmenta, a već je obezbijedila i luksuzni stan u jednoj od najprestižnijih četvrti u Milanu.

DNEVNI HOROSKOP ZA PONEDJELJAK, 5. OKTOBAR: Djevica sklona nervozi, Škorpija dobija poziv za izlazak

SAZNAJTE šta vas u ponedjeljak, 5. oktobra, očekuje na poslu, u ljubavi, na zdravstvenom planu, u domu i porodici, kako ćete se slagati sa prijateljima...

DANAS JE DAN POSVEĆEN PRAŠTANJU: Slavimo proroka Jonu, koji je tri dana i tri noći proveo u utrobi kita

SRPSKA pravoslavna crkva i vjernici danas obilježavaju dan posvećen Svetom sveštenomučeniku Foki i Svetom proroku Joni.

SAČEKAJTE HLADNIJE VRIJEME: Ovo je idealan period za kiseljenje kupusa

AKO želite čvrst i ukusan kupus koji će trajati tokom zime, ove godine sa buretom ne treba žuriti - najbolji period stiže krajem oktobra.

„DAĆE BOG DA BUDE DOBRO“ Đanijeva Slađa završila u bolnici, oglasio se pjevač

RADIŠA Trajković Đani vratio se s nastupa u dijaspori, a na aerodromu ga je sačekala porodica. Pjevač je tom prilikom otkrio i najvažniju vijest njegova supruga Slađana Trajković izašla je iz bolnice i vratila se kući.

SOK OD GROŽĐA PO RECEPTU NAŠIH BAKA: Lako se pravi, a ukus je fantazija

AKO imate višak grožđa, osim vina ili slatka možete ga sačuvati i kao mirisan domaći sok.

DEVET GODINA OD SMRTI DONE ARES: Majka otkrila do sada nepoznate detalje o vezama pjevačice

AJLA Kolaković, majka pokojne pjevačice Done Ares, u emotivnom razgovoru povodom devet godina od smrti svoje kćerke, otkrila je nepoznate detalje o njenom odrastanju, prvim simptomima bolesti i trenutku kada je saznala da boluje od karcinoma.

PUNI 100 GODINA, IZLAZI UVEČE U KAZINO I IMA UDVARAČE: Crnogorska pjevačica „prekucala igricu“

DOBRILA Ivanovska Čabrić, pobjednica treće sezone takmičenja „Nikad nije kasno“ i u desetoj deceniji života dokazuje da godine nisu prepreka za uživanje i dobar provod.

JOGURT KOLAČ: Najjednostavniji desert koji ima malo kalorija

Za ovaj jogurt kolač ne treba vam mnogo namirnica, a rezultat je veoma mekan i vazdušast.

ŽIRI ODUŠEVLJEN: Anđela iz Kotor Varoša dobila 8 glasova u „Zvezdama Granda“

MLADA pjevačica Anđela Petrušić (23) iz Kotor Varoši napravila je pravi bum na sceni muzičkog takmičenja „Zvezde Granda“, gdje se izborila za neverovatnih osam glasova žirija, a kao šlag na tortu došao je i osmi glas od produkcijskog tima.