PRIČA O PRVOM MAJU: Od protesta i radničkih prava do uranka

Foto: Šaterstok

Praznik rada obeležava se 1. maja, na dan kada su radnici u Čikagu 1886. štrajkom i protestima počeli da se bore za osmočasovno radno vrijeme. Trećeg maja došlo je do sukoba radnika koji su bili članovi sindikata sa štrajkbreherima. U sukobe se umiješala policija, a četiri pripadnika sindikata su ubijena.

Narednog dana na Trgu Hejmarket anarhisti su organizovali demonstracije. Osoba čiji identitet nije utvrđen bacila je bombu kojom je ubijeno sedam, a ranjeno 67 policajaca. Osam anarhista je uhapšeno, optuženo za ubistvo i osuđeno na smrt, iako njihova krivica nije utvrđena.

Na prvom kongresu Druge internacionale 1889. odlučeno je da se naredne godine održi velika manifestacija kojom će se proslaviti 1. maj, u znak sjećanja na aferu „Hejmarket“ u Čikagu, ali i kao vid borbe za radnička prava.

Drugi kongres Radničke internacionale je odlučio da se od 1890. godine, 1. maja širom svijeta održavaju manifestacije, demonstracije i štrajkovi, kao jedan od vidova klasne borbe, što je do kraja 19. i početkom 20. vijeka dobilo masovne razmjere.

U mnogim evropskim zemljama i američkim gradovima 1890. godine radnici su izašli na ulice tražeći, kao i u Čikagu, osmočasovno radno vrijeme. U Njemačkoj je došlo i do nereda kada se u proteste umiješala policija, a u mnogim gradovima demonstracije su održane uprkos prijetnjama vlasti da će policija rastjerati učesnike.

Obilježavanje Praznika rada u Srbiji prešlo je dug put – od zabrane održavanja kojoj su prkosili radnici protestnim šetnjama, bojkotom rada i zborovima, preko prvomajskih uranaka do obaveze koju je uveo Josip Broz Tito 1945. godine. Slavljenje tog praznika predstavljalo je borbu ne samo za radnička, već i za politička prava i slobode.

U Službenom listu Demokratske Federativne Jugoslavije 24. aprila 1945. godine objavljena je Uredba o proglašenju Prvog maja državnim praznikom, koju je potpisao Josip Broz Tito:

Prvi maj proglašava se državnim praznikom. U državnim nadleštvima, državnim i privatnim ustanovama i preduzećima toga dana neće se raditi. Prvog maja sve radnje moraju biti zatvorene.

Obilježavanje praznika u Srbiji je počelo ranije – 1893. godine. Tada su se u osam časova radnici okupili u „Radničkoj kasini“ u Makedonskoj ulici, noseći crvene trake na kojima je pisalo „Proleteri svih zemalja ujedinite se!“

Iz godine u godinu pokret je rastao, na proslavama se pojavljivalo sve više ljudi, a među predstavnicima socijalističkog pokreta, između ostalih, bili su Vasa Pelagić i Dimitrije Tucović. Početak 20. vijeka je obilježila zabrana kretanja povorki u određenim dijelovima grada, dok je crvena boja postala simbol pokreta.

(RTS)

NAJNOVIJE IZ RUBRIKE

RUDARI IZ ZENICE OSTALI BEZ ZDRAVSTVENOG OSIGURANJA: Vlada FBiH nije izmirila doprinose, dugovanja milionska

ZAVOD zdravstvenog osiguranja Zeničko-dobojskog kantona saopštio je da su rudari i njihove porodice od danas bez zdravstvenog osiguranja zbog duga rudnika prema ovoj ustanovi većeg od 175 miliona KM, ističući da je vrijeme da Vlada Federacije BiH preuzme punu odgovornost.

„SLOBODU SMO SKUPO PLATILI“: Minić o srpskoj trobojci i jedinstvu naroda

PREDSJEDNIK Vlade Republike Srpske Savo Minić poželio je da se srpska trobojka danas s ponosom vijori kao simbol skupo plaćene slobode.

„OVDJE JEDNA GREŠKA MIJENJA SVE“: Nataša (21) je najmlađa članica vatrogasaca koja gasi najopasnije požare na terenu

NATAŠA Katić (21), najmlađa članica Dobrovoljnog vatrogasnog društva „Dr Laza Kostić“ iz Novog Sada, ovog ljeta bila je među onima koji su se borili sa požarom u Deliblatskoj peščari.

DAN SRPSKOG JEDINSTVA, SLOBODE I NACIONALNE ZASTAVE: Uručenje odlikovanja u Beogradu

PREDSJEDNIK Srbije Aleksandar Vučić uručiće danas u Beogradu odlikovanja zaslužnim pojedincima i institucijama povodom Dana srpskog jedinstva, slobode i nacionalne zastave. Ceremoniji će prisustvovati i premijer Srpske Savo Minić.

VODOVOD NAJAVIO RADOVE: Evo koje banjalučke ulice danas ostaju bez vode

DANAS će se izvoditi radovi u ulicama Alekse Šantića (Kočićev vijenac), Franca Šuberta (Kočićev vijenac – izmeštanje cjevovoda), Petra Velikog (Česma), Šarplaninskoj (Petrićevac) i Karađorđevoj (Lauš).

UIO NAJAVILA RJEŠENJE: Evo kada bi mogao stići prvi povrat PDV-a

UPRAVA za indirektno oporezivanje (UIO) BiH saopštila je da su i preostale tri institucije, sa kojima je bilo potrebno uspostaviti tehničku razmjenu podataka, ispunile uslove i obezbijedile UIO pristup svojim informacionim sistemima, tako da bi u naredna dva dana moglo biti izdato prvo rješenje o povratu PDV-a na prvu kupljenu nekretninu.

VOZAČI, OPREZ: Brojne dionice širom Srpske pod radovima

NA većini putnih pravaca saobraćaj se odvija nesmetano osim na dionicama na kojima se izvode radovi pa se sporije vozi, saopšteno je jutros iz Auto-moto saveza /AMS/ Republike Srpske.

„NE TRAŽIMO NIŠTA TUĐE“: Dodik – Republika Srpska mora ostati svoja i slobodna

REPUBLIKA Srpska mora da ostane svoja i slobodna. To je zavjet generacija koje su se borile da srpski narod na ovim prostorima sam odlučuje o svojoj sudbini, poručio je predsjednik Milorad Dodik.

KVADRATI DOSTIŽU I DO 10.000 KM: Cijene stanova u Srpskoj previsoke, posljednjih godina bilježe konstantan rast

CIJENE nekretnina u Srpskoj posljednjih godina bilježe konstantan rast, a kako kažu stručnjaci cijenu diktira potražnja za stanovima, koja je i dalje velika. Najveća tražnja je u Banjaluci, Trebinju, Bijeljini i Istočnom Sarajevu.

VUČIĆ RAZOBLIČIO BLOKADERE: „Najstrašnija laž o zvučnom topu u posljednjoj deceniji zamalo je izazvala građanski rat“ (VIDEO)

PREDSJEDNIK Srbije Aleksandar Vučić oglasio se na društvenoj mreži Instagram, gdje je objavio snimak uz poruku povodom tvrdnji o takozvanom „zvučnom topu“.