PRIČA O PRVOM MAJU: Od protesta i radničkih prava do uranka

Foto: Šaterstok

Praznik rada obeležava se 1. maja, na dan kada su radnici u Čikagu 1886. štrajkom i protestima počeli da se bore za osmočasovno radno vrijeme. Trećeg maja došlo je do sukoba radnika koji su bili članovi sindikata sa štrajkbreherima. U sukobe se umiješala policija, a četiri pripadnika sindikata su ubijena.

Narednog dana na Trgu Hejmarket anarhisti su organizovali demonstracije. Osoba čiji identitet nije utvrđen bacila je bombu kojom je ubijeno sedam, a ranjeno 67 policajaca. Osam anarhista je uhapšeno, optuženo za ubistvo i osuđeno na smrt, iako njihova krivica nije utvrđena.

Na prvom kongresu Druge internacionale 1889. odlučeno je da se naredne godine održi velika manifestacija kojom će se proslaviti 1. maj, u znak sjećanja na aferu „Hejmarket“ u Čikagu, ali i kao vid borbe za radnička prava.

Drugi kongres Radničke internacionale je odlučio da se od 1890. godine, 1. maja širom svijeta održavaju manifestacije, demonstracije i štrajkovi, kao jedan od vidova klasne borbe, što je do kraja 19. i početkom 20. vijeka dobilo masovne razmjere.

U mnogim evropskim zemljama i američkim gradovima 1890. godine radnici su izašli na ulice tražeći, kao i u Čikagu, osmočasovno radno vrijeme. U Njemačkoj je došlo i do nereda kada se u proteste umiješala policija, a u mnogim gradovima demonstracije su održane uprkos prijetnjama vlasti da će policija rastjerati učesnike.

Obilježavanje Praznika rada u Srbiji prešlo je dug put – od zabrane održavanja kojoj su prkosili radnici protestnim šetnjama, bojkotom rada i zborovima, preko prvomajskih uranaka do obaveze koju je uveo Josip Broz Tito 1945. godine. Slavljenje tog praznika predstavljalo je borbu ne samo za radnička, već i za politička prava i slobode.

U Službenom listu Demokratske Federativne Jugoslavije 24. aprila 1945. godine objavljena je Uredba o proglašenju Prvog maja državnim praznikom, koju je potpisao Josip Broz Tito:

Prvi maj proglašava se državnim praznikom. U državnim nadleštvima, državnim i privatnim ustanovama i preduzećima toga dana neće se raditi. Prvog maja sve radnje moraju biti zatvorene.

Obilježavanje praznika u Srbiji je počelo ranije – 1893. godine. Tada su se u osam časova radnici okupili u „Radničkoj kasini“ u Makedonskoj ulici, noseći crvene trake na kojima je pisalo „Proleteri svih zemalja ujedinite se!“

Iz godine u godinu pokret je rastao, na proslavama se pojavljivalo sve više ljudi, a među predstavnicima socijalističkog pokreta, između ostalih, bili su Vasa Pelagić i Dimitrije Tucović. Početak 20. vijeka je obilježila zabrana kretanja povorki u određenim dijelovima grada, dok je crvena boja postala simbol pokreta.

(RTS)

NAJNOVIJE IZ RUBRIKE

PATRIJARH PORFIRIJE SLUŽI OPIJELO RATKU MLADIĆU

PATRIJARH srpski Porfirije služiće sutra, u 12 sati, opijelo generalu Ratku Mladiću u crkvi Svetog apostola Luke na Košutnjaku, najavljeno je iz SPC.

HITNA INTERVENCIJA: Pacijent (17) iz Zvornika helikopterom transportovan u Banjaluku

PRIPADNICI Uprave za vazduhoplovstvo Ministarstva unutrašnjih poslova Republike Srpske uspješno su danas obavili vazdušni medicinski transport 17-godišnjeg pacijenta iz Zvornika u Banjaluku.

DODIK: Republici Srpskoj trebaju snažni lideri i državnici

LIDER SNSD-a Milorad Dodik poručio je večeras u Doboju da je SNSD uvijek uz svoj narod i Republiku Srpsku.

HERCEGOVINA SE OPRAŠTA OD GENERALA: Više autobusa večeras kreće na sahranu u Beograd

VIŠE autobusa sa stanovnicima iz istočne Hercegovine poći će u Beograd na sahranu generalu Vojske Republike Srpske Ratku Mladiću, rečeno je Srni u gradskoj Boračkoj organizaciji Trebinje.

OGLASILA SE SPC: Zakazano opijelo Ratku Mladiću u Hramu Svetog Luke

OPIJELO generalu Ratku Mladiću, pravoslavnom hrišćaninu i vojniku srpskom, biće služeno sutra u Hramu Svetog apostola i jevanđelista Luke na Košutnjaku u 12.00 časova, saopšteno je iz Srpske pravoslavne crkve.

GORI U ČETIRI SELA: Požari u Bileći se šire zbog vjetra, vatrogasci rade bez predaha

VATROGASCI u Bileći već nekoliko dana vode bitku sa vatrenom stihijom. Danas je vatra zaprijetila kućama u nekoliko navrata, ali su za sada odbranje sve kuće i pomoćni objekti.

VRIJEME SUTRA: Ljeto se ne predaje, temperature preko 30 stepeni

U Republici Srpskoj i Federaciji BiH sutra će biti pretežno sunčano i toplo uz prolaznu malu oblačnost.

POŽAR U DRVARU POD KONTROLOM: Kuće više nisu ugrožene

POŽAR na području opštine Drvar u Federaciji BiH i dalje je aktivan, ali je lokalizovan i kuće nisu trenutno ugrožene, rekla je načelnik Drvara Dušica Runić.

PUCAJU NA KRST I MINIRAJU CRKVENI TORANJ: Objavljen snimak uništavanja pravoslavnog hrama u Bosanskoj Krupi (VIDEO)

ODBOR za zaštitu prava Srba u Federaciji BiH došao je do snimaka i fotografija, koji su hronologija uništenja Srpskog pravoslavnog hrama Sabora Svetog Arhangela Gavrila u Jasenici kod Bosanske Krupe.

„PODARILA SI MI ONO NAJVREDNIJE ŠTO ČOVJEK MOŽE IMATI“: Igor Dodik čestitao supruzi rođendan (FOTO)

PODARILA si mi ono najvrednije što čovjek može imati - našu djecu i našu porodicu. Ti si duša našeg doma, moj oslonac, mir i spokoj. Srećan rođendan, draga moja!