PRIČA O PRVOM MAJU: Od protesta i radničkih prava do uranka

Foto: Šaterstok

Praznik rada obeležava se 1. maja, na dan kada su radnici u Čikagu 1886. štrajkom i protestima počeli da se bore za osmočasovno radno vrijeme. Trećeg maja došlo je do sukoba radnika koji su bili članovi sindikata sa štrajkbreherima. U sukobe se umiješala policija, a četiri pripadnika sindikata su ubijena.

Narednog dana na Trgu Hejmarket anarhisti su organizovali demonstracije. Osoba čiji identitet nije utvrđen bacila je bombu kojom je ubijeno sedam, a ranjeno 67 policajaca. Osam anarhista je uhapšeno, optuženo za ubistvo i osuđeno na smrt, iako njihova krivica nije utvrđena.

Na prvom kongresu Druge internacionale 1889. odlučeno je da se naredne godine održi velika manifestacija kojom će se proslaviti 1. maj, u znak sjećanja na aferu „Hejmarket“ u Čikagu, ali i kao vid borbe za radnička prava.

Drugi kongres Radničke internacionale je odlučio da se od 1890. godine, 1. maja širom svijeta održavaju manifestacije, demonstracije i štrajkovi, kao jedan od vidova klasne borbe, što je do kraja 19. i početkom 20. vijeka dobilo masovne razmjere.

U mnogim evropskim zemljama i američkim gradovima 1890. godine radnici su izašli na ulice tražeći, kao i u Čikagu, osmočasovno radno vrijeme. U Njemačkoj je došlo i do nereda kada se u proteste umiješala policija, a u mnogim gradovima demonstracije su održane uprkos prijetnjama vlasti da će policija rastjerati učesnike.

Obilježavanje Praznika rada u Srbiji prešlo je dug put – od zabrane održavanja kojoj su prkosili radnici protestnim šetnjama, bojkotom rada i zborovima, preko prvomajskih uranaka do obaveze koju je uveo Josip Broz Tito 1945. godine. Slavljenje tog praznika predstavljalo je borbu ne samo za radnička, već i za politička prava i slobode.

U Službenom listu Demokratske Federativne Jugoslavije 24. aprila 1945. godine objavljena je Uredba o proglašenju Prvog maja državnim praznikom, koju je potpisao Josip Broz Tito:

Prvi maj proglašava se državnim praznikom. U državnim nadleštvima, državnim i privatnim ustanovama i preduzećima toga dana neće se raditi. Prvog maja sve radnje moraju biti zatvorene.

Obilježavanje praznika u Srbiji je počelo ranije – 1893. godine. Tada su se u osam časova radnici okupili u „Radničkoj kasini“ u Makedonskoj ulici, noseći crvene trake na kojima je pisalo „Proleteri svih zemalja ujedinite se!“

Iz godine u godinu pokret je rastao, na proslavama se pojavljivalo sve više ljudi, a među predstavnicima socijalističkog pokreta, između ostalih, bili su Vasa Pelagić i Dimitrije Tucović. Početak 20. vijeka je obilježila zabrana kretanja povorki u određenim dijelovima grada, dok je crvena boja postala simbol pokreta.

(RTS)

NAJNOVIJE IZ RUBRIKE

VRIJEME SUTRA: Još toplije nego danas, ljeto nam dolazi prije vremena

U Republici Srpskoj i Federaciji BiH /FBiH/sutra će preovladavati pretežno sunčano vrijeme uz promjenljivu oblačnost i još višu temperaturu vazduha.

„SUTRA JE VELIKI DAN ZA SRBIJU“ Vučić se obratio iz Kine (VIDEO)

PREDSJEDNIK Srbije Aleksandar Vučić oglasio se iz Kine.

DOBRE VIJESTI ZA NAJSTARIJE: Penzionere čeka povećanje primanja, a dobiće i jednokratnu pomoć

U avgustu u Srpskoj slijedi vanredno povećanje penzija, moguća i jednokratna pomoć u ovoj godini.

PRIVEDENI JER SU RAZVILI SRPSKU ZASTAVU: Kurtijeva policija sprovodi teror i na dječijoj smotri folklora (VIDEO)

ŠEST mladića, koji su došli iz Crne Gore u manastir Svetih arhangela kod Prizrena na Kosovu i Metohiji povodom tradicionalne Dječije smotre folklora, privedeni su jer su razvili zastavu Srbije.

TEMPERATURE I PREKO 30 STEPENI: Vremenska prognoza za narednu sedmicu

REPUBLIKU Srpske očekuje pretežno sunčano i toplo vrijeme do četvrtka, 28. maja, a ponegdje su mogući i pljuskovi.

„TO JE ZAISTA NEŠTO NOVO I OHRABRUJUĆE“ Dodik o izvještaju Stejt departmenta o Balkanu

MILORAD Dodik izjavio je da poslije 30 godina treba da bude ukinuta formalna funkcija visokog predstavnika, te da podržava politiku nove američke administracija da odluke moraju biti u rukama naroda, odnosno predstavnika koje je birao.

KONAČNO: Uklonjen spomenik sa ustaškim simbolom na Modranu u Derventi

SPOMENIK sa ustaškim simbolima na Modranu kod Dervente je uklonjen.

ISTORIJSKA POSJETA VUČIĆA KINI: Srpsko kolo se igra na Kineskom zidu u čast predsjednika Srbije (VIDEO)

NEVJEROVATNI snimci dolaze iz Kine! Srpsko kolo se igra, ni manje, ni više na Kineskom zidu i to u čast predsjednika Srbije Aleksandra Vučića i srpske delegacije.

MARATONSKA SJEDNICA PREDSJEDNIŠTVA SDS: Evo šta je odlučeno o kandidatima na predstojećim izborima

PREDSJEDNIŠTVO SDS-a usvojilo je na maratonskoj sjednici u Banjaluci tri zaključka koja definišu pripreme stranke za opšte izbore u oktobru, sa posebnim fokusom na dogovor opozicije o zajedničkim kandidatima za predsjednika Republike Srpske i srpskog člana Predsjedništva BiH.

VAŽNE PORUKE ZAJEDNIŠTVA: U Banjaluci Skupština Ujedinjene Srpske

U BANJALUCI je završena Skupština Ujedinjene Srpske pod nazivom "Pametna Srpska" u prisustvu lidera ove stranke Nenada Stevandića i predsjednika SNSD-a Milorada Dodika.