PRIČA O PRVOM MAJU: Od protesta i radničkih prava do uranka

Foto: Šaterstok

Praznik rada obeležava se 1. maja, na dan kada su radnici u Čikagu 1886. štrajkom i protestima počeli da se bore za osmočasovno radno vrijeme. Trećeg maja došlo je do sukoba radnika koji su bili članovi sindikata sa štrajkbreherima. U sukobe se umiješala policija, a četiri pripadnika sindikata su ubijena.

Narednog dana na Trgu Hejmarket anarhisti su organizovali demonstracije. Osoba čiji identitet nije utvrđen bacila je bombu kojom je ubijeno sedam, a ranjeno 67 policajaca. Osam anarhista je uhapšeno, optuženo za ubistvo i osuđeno na smrt, iako njihova krivica nije utvrđena.

Na prvom kongresu Druge internacionale 1889. odlučeno je da se naredne godine održi velika manifestacija kojom će se proslaviti 1. maj, u znak sjećanja na aferu „Hejmarket“ u Čikagu, ali i kao vid borbe za radnička prava.

Drugi kongres Radničke internacionale je odlučio da se od 1890. godine, 1. maja širom svijeta održavaju manifestacije, demonstracije i štrajkovi, kao jedan od vidova klasne borbe, što je do kraja 19. i početkom 20. vijeka dobilo masovne razmjere.

U mnogim evropskim zemljama i američkim gradovima 1890. godine radnici su izašli na ulice tražeći, kao i u Čikagu, osmočasovno radno vrijeme. U Njemačkoj je došlo i do nereda kada se u proteste umiješala policija, a u mnogim gradovima demonstracije su održane uprkos prijetnjama vlasti da će policija rastjerati učesnike.

Obilježavanje Praznika rada u Srbiji prešlo je dug put – od zabrane održavanja kojoj su prkosili radnici protestnim šetnjama, bojkotom rada i zborovima, preko prvomajskih uranaka do obaveze koju je uveo Josip Broz Tito 1945. godine. Slavljenje tog praznika predstavljalo je borbu ne samo za radnička, već i za politička prava i slobode.

U Službenom listu Demokratske Federativne Jugoslavije 24. aprila 1945. godine objavljena je Uredba o proglašenju Prvog maja državnim praznikom, koju je potpisao Josip Broz Tito:

Prvi maj proglašava se državnim praznikom. U državnim nadleštvima, državnim i privatnim ustanovama i preduzećima toga dana neće se raditi. Prvog maja sve radnje moraju biti zatvorene.

Obilježavanje praznika u Srbiji je počelo ranije – 1893. godine. Tada su se u osam časova radnici okupili u „Radničkoj kasini“ u Makedonskoj ulici, noseći crvene trake na kojima je pisalo „Proleteri svih zemalja ujedinite se!“

Iz godine u godinu pokret je rastao, na proslavama se pojavljivalo sve više ljudi, a među predstavnicima socijalističkog pokreta, između ostalih, bili su Vasa Pelagić i Dimitrije Tucović. Početak 20. vijeka je obilježila zabrana kretanja povorki u određenim dijelovima grada, dok je crvena boja postala simbol pokreta.

(RTS)

NAJNOVIJE IZ RUBRIKE

PREMINULA SLAĐANA TESLA: Zvijezda modnih pista bila u srodstvu sa slavnim naučnikom

NEKADAŠNJA proslavljena manekenka Slađana Tesla (53) pronađena je mrtva u svom stanu na Novom Beogradu.

MANASTIR MILOŠEVAC PROSLAVLJA KRSNU SLAVU: Svetinja kod Prijedora okupila vjernike, prisustvuje i Dodik (FOTO)

MANSTIR Miloševac kod Prijedora obilježava danas krsnu slavu - Pokrov Presvete Bogorodice.

HOĆE LI RAKIJA POSKUPJETI? Proizvođači otkrili koliko će koštati litar

IAKO je ovogodišnji rod šljive bio obilan, veliki dio voća završio je u preradi, ali cijena rakije, prema procjenama proizvođača, ne bi trebalo znatnije da se mijenja u odnosu na prošlu godinu.

„SRBIN JE HRISTOV I NE BOJI SE SMRTI“: Patrijarh Porfirije poslao snažnu poruku iz Australije (FOTO)

SRPSKI narod nosi u sebi snagu pobjede i opstaje uprkos brojnim stradanjima i iskušenjima jer je na njemu sila i blagodat Božija, rekao je Njegova svetost patrijarh srpski Porfirije u Hramu Svetog Save u manastiru Novi Kalenić, u mjestu Valara kod Kanbere.

SVE SPREMNO: Novi GP Gradiška od jutros radi punim kapacitetom

NOVI granični prelaz u Gradišci preko novog mosta i u Gornjem Varošu jutros je počeo da radi u punom kapacitetu i sa vlastitom šifrom, čime su stvoreni svi neophodni uslovi za nesmetano obavljanje poslova iz nadležnosti Uprave za indirektno oporezivanje /UIO/ BiH.

„OTIŠAO JE ČOVJEK KOJI JE ČINIO DOBRO“: Zvaničnici i kolege opraštaju se od doktora Talića

POVODOM smrti profesora dr Goran Talić istaknutog srpskog ortopeda, dugogodišnje direktora Zavoda "Dr Miroslav Zotović" i vizionara koji je ovu ustanovu podigao na svjetski nivo, opraštaju se zvaničnici, kolege i prijatelji, ističući da je otišao je čovjek koji nije pričao o dobru - on ga je činio i koji je dao nemjerljiv doprinos zdravstvu Republike Srpske.

TAKSI U BANJALUCI POSKUPIO: Najkraća vožnja sada košta 7 KM

NEKADA ste sa 5 KM u Banjaluci da taksijem pređete i do 2 kilometra. Danas za taj novac ne možete ni da započnete vožnju.

VOZAČI, OBRATITE PAŽNJU: Magla, klizišta i brojne izmjene saobraćaja

NA većini puteva saobraćaj se odvija nesmetano osim na dionicama na kojima se izvode radovi, a nema dužih zadržavanja ni na graničnim prelazima, saopšteno je jutros iz Auto-moto saveza /AMS/ Srpske.

DJEČACI BROJNIJI: Pogledajte za koliko je mališana Srpska bogatija

U Republici Srpskoj u protekla 24 časa rođeno je 26 beba, sedam djevojčica i 19 dječaka, rečeno je Srni u porodilištima.

MINIĆ IZRAZIO SAUČEŠĆE POVODOM SMRTI GORANA TALIĆA: „Pamtićemo ga kao dobrog čovjeka i vrsnog ljekara“

PREDSJEDNIK Vlade Republike Srpske Savo Minić rekao je da je doktor Goran Talić učinio mnogo za ljude i zdravstvo Srpske i da će ga pamtiti kao nekoga ko je svakodnevno radio na napretku.