„POSTAO SAM SMRT“: Kako je govorio „otac atomske bombe“ (VIDEO)

Foto: Printskrin/jutjub

Glavnu ulogu u ratnoj drami „Openhajmer“ tumači Kilijan Marfi. Mnogi predviđaju da će glumcu ova uloga donijeti Oskara.

Robert Openhajmer rodio se 1904. u Njujorku. Umro je 1967. u Prinstonu. Bio je direktor Instituta za napredne studije u Prinstonu. Ostao je upamćen po radovima iz nuklearne fizike. Otac atomske bombe kako ga nazivaju, otkrio je 1936. tip nuklearnih reakcija – stripping reakcije, koje igraju bitnu ulogu u određivanju nuklearne strukture.

Za vrijeme Drugog svjetskog rata nalazio se na čelu istraživačkog rada za proizvodnju atomske bobe u Los Alamosu u Novom Meksiku.

Nuklearna istraživanja su tokom Drugog svjetskog rata vršena u SAD, Japanu, Njemačkoj, Francuskoj, Velikoj Britaniji i Sovjetskom Savezu. Istorija kaže da je 16. jula 1945. eksplodirala prva nuklearna bomba u pustinji Novog Meksika. Tajna nuklearna proba „Triniti“ srovedena je u vazdušnoj bazi Alamogordo, koja se nalazi 120 kilometara od grada Albukerkija. Detonirana je tada bomba Gadžet odosno „naprava“.

Nedaleko od nulte tačke tog eksperimenta 20 fizičara bili su specijalnom bunkeru kako bi posmatrali eksploziju. Među njima je bio i Robert Openhajmer, rukovodilac naučnog projekta „Menhetn“, tokom čega je bomba i napravljena.

– Ako bi svjetlost hiljadu sunaca izbila odjednom na nebu, istovremeno – bili bi oni jednaki sjaju tog veličanstva – citirao je on hinduističku svetu pjesmu iz epa „Bhagavad gita“.

– Postao sam smrt, uništitelj svetova – izjavio je on.

Pojedini izvori navode da je nakon eksplozije prokomentarisao:

– Znali smo da svijet neće biti isti. Nekoliko ljudi se nasmejalo, nekoliko je plakalo, a drugi su ćutali.

Samo mjesec dana poslije testiranja šetog avgusta 1945. Amerikanci su bacili atomske bombe na Hirošimu i Nagasaki. Veliki broj naučnika koji su bili uključeni u projekat „Menhetn“ saznali su za to preko radija i iznenadili su se time.
Mada su postojala mišljenja da je atomska bomba i spasla milione ljudi jer je uticala na kraj rata, Robert Openhajmer je situaciju drugačije posmatrao, navode pojedini izvori. Rekao je da vidi krv na svojim rukama, kako je to jednom prilikom ispričao američkom predsjedniku Trumanu u Bijeloj kući. To ga je mučilo, do smrti. Iako je slavio zbog uspeha istraživanja, bilo mu je žao ljudskih žrtava. Obratio se Američkom filozofskom društvu:

– Stvorili smo najužasnije oružje na svijetu koje je iznenada i iskonski izmijenilo prirodu svijeta, stvorili smo stvar koja bi po svim standardima svijeta u kome smo odrasli mogla da se nazove zlom. A učinivši to ponovo smo postavili pitanje da li je nauka dobra za čovjeka.

Openhajmer je nakon rata imao negativan stav prema projektu H- bombe zbog čega je 1954. optužen za privrženost komunizmu. Dokazana je njegova lojalnost američkoj politici, ali mu je bio zabranjen pristup povjerljivim dokumentima o nuklearnom istraživanjima. Okrenuo se predavanjima i istraživanjima iz oblasti fizike. Predsednik Džon F. Kenedi dodelio mu je nagradu Enriko Fermi.

Džulijus Robert Openhajmer rođen je 22. aprila 1904. u Njujorku, u bogatoj njemačkoj jevrejskoj porodici. Njegov otac bavio se proizvodnjom odjeće. Američki fizičar odrastao je u stanu na Aper Vest Sajdu na Menhetnu. Školu etičke kulture završio je kao najbolji u razredu. Na Harvardu je najprije studirao hemiju, a zatim fiziku. Studije koje su trajale četiri godine završio je za tri godine. Pohađao je zatim studije atomike kod fizičara lorda Raderforda na Kembridžu, a onda i njemački Univerzitet u Gotingemu gdje mu je mentor bio naučnik Maks Born.

Doktor Born je izjavio da je Openhajmer bio izuzetno inteligentan, ali i sklon tome da druge studente prekida na predavanjima kako bi im pokazao koliko je intelektualno nadmoćniji od njih. Borio se sa depresijom i zbog toga tražio psihološku pomoć, a rekao mu je da mu je u borbi sa psihičkim smetanjama pomogla knjiga Marsela Prusta „U potrazi za izgubljenim vremenom“, ali i to što je vozio bicikl po Korzici.

Znali su ga i po šeširu koji je stalno nosio, a bio je sklon i porocima poput alkohola i cigareta. Znao je brojne jezike: latinski, francuski, njemački i grčki jezik. Volio je da izučava sanskrit kako bi mogao da čita omiljene hinduističke tekstove. Kolege profesori nisu ga naročito hvalili, ali studenti kojima je predavao jesu jer im je najčešće pričao o potencijalnim posljedicama različith teorija.

Imao je aferu sa komunistkinjom Džin Tatlok tridesetih godina prošlog vijeka, ona ga je upoznala sa ljevičarskom politikom. Bio je u braku sa Ketrin Kiti Puening, biologom i nekadašnjom komunistkinjom sa kojom je dobio dvoje djece, Pitera i Ketrin.

Godinu dana nakon što je otišao u penziju, 18. februara 1967. preminuo je od raka pluća, u 62. godini.

Film Roberta Nolana za sada dobija odlične ocjene i kritike.

(Žena Blic)

NAJNOVIJE IZ RUBRIKE

NAJNOVIJI PODACI RIK-a: Studentska lista pobijedila u većini regiona, Ujedinjena Srbija u južnom dijelu zemlje

PREMA preliminarnim rezultatima Republičke izborne komisije (RIK), Studentska lista je na vanrednim parlamentarnim izborima u nedjelju odnijela pobjedu u većini regiona i gradova u Srbiji, a lista Ujedinjena Srbija osvojila većinu u regionu južne i istočne Srbije i Kosova i Metohije.

UGLJEVIK NE ZABORAVLJA SVOJE HEROJE: Sjećanje na 301 poginulog borca Vojske Republike Srpske

U Ugljeviku je danas služen parastos za 301 poginulog borca Vojske Republike Srpske povodom slave opštine - Svete Petke Paraskeve.

REPUBLIKA SRPSKA NEĆE UVOZITI STRUJU: Termoelektrana Ugljevik od sutra na mreži

GENERALNI direktor “Elektroprivrede Republike Srpske” /ERS/ Luka Petrović rekao je da će Termoelektrana Ugljevik sutra uveče biti na mreži.

STIŽE PRAVO ZAHLAĐENJE: Evo šta nam donosi kraj oktobra

PRED nama je pretežno vedra i hladna noć uz lokalno mraz.

„NEOSNOVANI“ CIK odbio zahtjeve za ponovno brojanje glasova sa proteklih izbora

CENTRALNA izborna komisija BiH odbila je kao neosnovane zahtjeve pristigle za ponovno brojanje glasova nakon potvrđivanja rezultata opštih izbora.

STIŽE 13. PENZIJA U DECEMBRU: Ovi stanovnici u BiH je dobijaju

ODREĐEN broj penzionera iz BiH u decembru će dobiti dodatak za punu penziju ili godine staža koje su odradili u Hrvatskoj, što je takozvana 13. penzija.

PRISTALICE STUDENTSKE LISTE UŠLI U INFORMER: Prekinut program, lupaju na stakla i vrata zgrade, bacaju petarde i topovske udare

ISPRED zgrade Informera okupile su se pristalice Studentske liste.

OPŠTINSKA KASA PREOPTEREĆENA: U Stanarima ugašene dvije javne ustanove

SKUPŠTINA opštine Stanari donijela je odluku o prestanku rada dvije javne ustanove - Centra za kulturu i Sportsko turističke organizacije.

KREĆU PREGOVORI O POVEĆANJU MINIMALCA U SRPSKOJ: Zakazana sjednica Ekonomsko-socijalnog savjeta

PREDSJEDNIK Saveza sindikata Republike Srpske Goran Stanković izjavio je danas da će pregovori o najnižoj plati za narednu godinu početi u novembru, kada će biti održana sjednica Ekonomsko-socijalnog savjeta.

PROMJENE U OBRAČUNU TARIFA: Evo kada je struja jeftinija, a kada je skuplja

PRELAZAK na zimsko računanje vremena donosi promjene u terminima obračuna više i niže tarife električne energije za domaćinstva koja koriste dvotarifna brojila Elektroprivrede Bosne i Hercegovine (EPBiH).