SUKOB KOJI JE PROMIJENIO SVIJET: Godinu dana borbi na istoku Evrope nagoveštava najkrupnije promjene u savremenoj istoriji čovječanstva

Foto: Profimedia

Konvoji ruske armije koji su sa severa, istoka i juga ušli u dubinu ukrajinske teritorije uveli su planetu u atmosferu napetosti kakva nije viđena od vrhunca Hladnog rata. Stari poredak ispraćen je u istoriju. Ništa više nije isto, a povratka na staro, po svemu sudeći, neće ni biti. Ukrajinski rat uveo je civilizaciju u opasnu i nepredvidivu spiralu borbe za novu podelu moći u kojoj se ne isključuje ni apokalipsa novog vijeka – nuklearni rat. Za nama je godina koja je doslovno promenila svijet.

Na današnji dan oko 150.000 ruskih vojnika, pre toga nedeljama stacioniranih na krajnjem Zapadu države dobilo je naređenje za pokret. Na tenkovima i kamionima belom farbom iscrtano je latinično „Z“, koje je bez obzira na značenje dobilo ulogu simbola prvog i istinskog rata u 21. veku. Moskva je postavila ciljeve „specijalne vojne operacije“ – denacifikacija i demilitarizacija Ukrajine i oslobađanje Donbasa od okupacije ukrajinskih ekstremista.

Pozadina sukoba, međutim, neuporedivo je šira i složenija. Pravi razlozi ruske invazije vide se u namjeri da se NATO zaustavi u agresivnom širenju na istok. Stupanjem na teren Ukrajine još pre 2014. napravljen je korak, prema tumačenjima iz Moskve, na koji je odgovor bio neminovan. Ulazak zapadnih vrednosti u ovu zemlju, delatnosti reformatora i kreatora tranzicije, priključenje EU, kao i ulazak ove zemlje u NATO, proces je koji Moskva nije ni htela niti smela da dozvoli. Ona na Ukrajinu polaže istorijsko pravo, kao na svoju postojbinu i smatra je svojim bezbjednosnim dvorištem. Planirano instaliranje NATO raketnih sistema u Ukrajini drastično bi dovelo u opasnost rusku borbenu moć. A to bi, kako kažu, bio – kraj Rusije.

Svoje ciljeve u prvoj fazi rata ruska vojska pokušala je da ostvari brzim prodorima u dubini ukrajinske teritorije, desantima i zauzimanjem ključnih tačaka, kao i raketnim napadima. „Na Kijev“ pisalo je na ruskim tenkovima, otkrivajući neformalni cilj Moskve sa početka rata – brzo zauzimanje ukrajinske prestonice, smjenu režima oličenog u predsedniku Vladimiru Zelenskom i uspostavljanju nove vlasti.

Ratni put ruske vojske, međutim, pokazao se dužim, strmijim i opasnijim nego što su to procenili kremaljski stratezi. Ofanziva je zapela. Slika beskrajnih konvoja tenkova, kamiona i logističkih vozila, zaglavljenih u ukrajinskim bespućima i bez zaštite od ukrajinskih dronova i protivoklopnih raketa postala je amblem neuspeha prve faze ukrajinskog rata i naznaka brojnih problema ruske vojske. Do danas primjenjeno je nekoliko ratnih doktrina, promenjeno je više komandanata, a redukovani su i ciljevi operacija. Težište je ubrzo pomereno na istok i jugoistok Ukrajine – poprište sukoba još od 2014. i „Evromajdana“. U ovom „ratu pre rata“ do početka ruske invazije poginulo je oko 14.000 ljudi, mahom Rusa. U Donbasu, koji od septembra prošle godine Moskva smatra djelom Rusije, i danas se vode borbe.

Ukrajina je u prvim časovima ofanzive izabrala da se brani i time i definitivno prihvatila ulogu poprišta novog rata. Moskvi je to dalo osnovu za stvaranje ideološke potpore rata koja glasi: Rusija se na teritoriji Ukrajine bori za Zapadom, Amerikom, NATO. Ukrajina strada u ratu za tuđe interese, a što prije to Kijev uvidi, razaranja će pre da prestanu.

Ovakav stav nije bez utemeljenja – samo SAD su do danas Kijevu poslale pomoć u iznosu od 77 milijardi dolara, od čega 90 odsto čine naoružanje i vojna oprema. Ovim primerom povele su se ukupno 42 države na svijetu, mahom one pod direktnim uticajem Vašingtona, koje su oružjem i novcem stale na stranu Kijeva. Sve djeluje kao da je koalicija SAD, Velika Britanija i EU rešena da se protiv Rusije bori do posljednjeg Ukrajinca.

A ko se brani, ne bira saveznika. Pokazalo se da se ukrajinska vojska, u Moskvi maltene otpisana i proglašena za nepostojeću, žilavo i spretno bori uprkos brojnim poteškoćama. Snabdevena američkim, švedskim i britanskim protivoklopnim i PVO raketama, turskim i američkim dronovima, haubicama, višecevnim bacačima raketa i drugim naoružanjem i osokoljena zapadnim javnim mnjenjem, uprkos velikim gubicima, uspela je da liniju fronta prebaci na istok države, efikasno se brani, pa čak i da povede dvije kontraofanzive. Ukrajinski vojnici u Nemačkoj i Britaniji ubrzano se obučavaju za korišćenje tenkova „leopard“ i „abrams“, a u nadi da će uskoro dobiti i borbene avione ukrajinski piloti uveliko uče engleski.

Rusija je, uprkos brojnim greškama, neodlučnosti i nespremnosti, kao i gubicima u tehnici i ljudskim životima, demonstrirala silu svoje ratne mašinerije. Već u februaru u stanje stroge pripravnosti Putin je stavio svoj najjači adut – nukleranu trijadu – avijaciju, mornaricu i kopnene lansere raketa. Izlazak Rusije iz programa ograničavanja nuklearnog naoružanja srednjeg i dugog dometa „Start“ drastično povećava rizik i od upotrebe atomskog oružja, što savremenu civilizaciju dovodi na rub propasti.

Ruski vojni vrh sredinom prošle godine, prvi put od Hladnog rata, sproveo je mobilizaciju, stavivši pod opasač oko 300.000 vojnika. Bez obzira na reputaciju nepobedivosti, glavne uloge u borbama armija je prepustila čečenskim snagama Ramzana Kadirova, na početku ofanzive, odnosno privatnoj kompaniji „Vagner“, u aktuelnoj fazi rata.

Kakav će biti epilog – pita se ceo svet, ali jasnog odgovora nema.

Ali najveći rizik i dalje lebdi u vazduhu – da li će budući svetski poredak biti skrojen pritiskom crvenog atomskog dugmeta. Iako niko ništa ne tvrdi, poslednji govori predsednika Rusije Vladimira Putina i SAD Džozefa Bajdena duboko zabrinutom čovečanstvu ne ulivaju ni nadu niti optimizam.

RAZARANJE SIMBOLA, IZGUBLJENA BLISKOST

Jednogodišnji sukobi na istoku Evrope doneli su razaranje gradova, industrije, infrastrukture, ali i – simbola. Ukrajinsko potapanje ruskog komandnog broda „Moskva“ – amblema ruske Ratne mornarice, uništenje raketnog sistema S-400, kao i aerodroma i skladišta u dubini teritorije zaljuljali su mit o nepobedivosti ruske armije, koji uprkos Avganistanu i Čečeniji, nije doveden u pitanje još od pada Berlina. Rusija, sa druge strane, uspela je da sruši simboliku ukrajinske suverenosti i samobitnosti u koju uprkos snažnom borbenom moralu i bujajućem nacionalizmu ne veruju više ni sami Ukrajinci. U krvavom sukobu izgubljena je vekovna jezička, kulturološka i verska bliskost između ruskog i ukrajinskog naroda, ili makar ono što je od nje ostalo posle „Evromajdana“ i rata u Donbasu.

NAJNOVIJE IZ RUBRIKE

RUSIJA JAČA ENERGETSKE KAPACITETE: Putin najavio povećanje proizvodnje u nuklearnim postrojenjima

RUSIJA planira da dugoročno pusti u rad oko 30 gigavata novih nuklearnih kapaciteta, čime će znatno povećati ukupnu proizvodnju nuklearne energije u zemlji, rekao je ruski predsjednik Vladimir Putin na sastanku posvećenom nuklearnoj energetici.

OPERACIJA RAZDVAJANJA TRAJALA 15 SATI: Valentina i Kristina su rođene kao sijamske bliznakinje, zahvaljaujući sjajnim ljekarima danas normalno žive

VALENTINA i Kristina Tambolaš iz Virovitice rođene su kao sijamske bliznakinje, spojene u predjelu stomaka, sa zajedničkim dijelovima jetre i crijeva. Nakon višečasovne operacije razdvajanja i teške borbe za život danas odrastaju kao dvije zdrave i živahne djevojčice.

RASTE BROJ ZARAŽENIH U GRČKOJ: Oboljelo 47 osoba, od početka godine preminulo 13 ljudi

U POSLJEDNJIH nedjelju dana u Grčkoj je od virusa Zapadnog Nila oboljelo 47 osoba.

TLO NE PRESTAJE DA PODRHTAVA! Serija zemljotresa nakon razornog potresa u kojem je poginulo 70 ljudi

ZEMLJOTRES jačine 5,5 stepeni Rihterove skale pogodio je danas obalu indonežanskog ostrva Flores, saopštio je Evro-mediteranski seizmološki centar (EMSC).

STIŽE VAKCINA PROTIV RAKA: Ispitivanja naučnika dala pozitivne rezultate

KOMPANIJE Merk i Moderna saopštile su da je njihova eksperimentalna personalizovana mRNA vakcina protiv raka, u kombinaciji sa imunoterapijom Keytruda, ostvarila pozitivne rezultate u prvoj studiji treće faze kod pacijenata sa melanomom visokog rizika ili uznapredovalim melanomom koji je prethodno hirurški odstranjen.

ETNA PONOVO ERUPTIRA: Oblak pepela kreće se ka jugu

NA vulkanu Etna na Siciliji ponovo je zabilježena erupciona aktivnost iz kratera Voragine, saopštio je italijanski Nacionalni institut za geofiziku i vulkanologiju.

POLICIJA PRIVELA LEGENDARNU SRPSKU PJEVAČICU ETNO MUZIKE U HRVATSKOJ: Izrečena joj kazna zbog pjesme iz 19. vijeka

PJEVAČICI i vođi pjevačke grupe iz Srbije Svetlani Spajić (54) Opštinski sud u Zadru izrekao je osuđujuću presudu od pet dana zatvora, uslovno godinu dana i novčanu kaznu u iznosu od 50 evra, zbog objave videosnimka iz marta 2024. godine, pjesme u kojoj se spominje Krajina i neprijavljenog boravka.

NASTRADALO 9 LJUDI: Požar u hotelu u Indiji, poginuli strani državljani (VIDEO)

NAJMANJE devetoro ljudi poginulo je u požaru koji je izbio u hotelu "Šikali" u indijskom gradu Kolkata, javio je list "Hindu", pozivajući se na lokalnu policiju.

VOZAČ AUTOBUSA ZAVRŠIO U PRITVORU: Sumnja se da je zaspao za volanom i usmrtio 12 ljudi

MĐARSKI sud naložio je pritvor poljskom vozaču autobusa, osumnjičenom da je zaspao za volanom izazvavši nesreću u kojoj je poginulo 12 ljudi, a više desetina povrijeđeno.

UBIJEN RADNIK: Dron eksplodirao kod nuklearke Zaporožje

Međunarodna agencija za atomsku energiju /IAEA/ saopštila je da je dron eksplodirao na autobuskoj stanici koju koristi osoblje ukrajinske nuklearne elektrane "Zaporožje", ubivši jednog radnika i ranivši još nekoliko.