PONOS ŠAMČANA: „Stari sat“ je svjetionik neprolaznosti

Foto: Centar za kulturu Šamac

Objekat „Stari sat“ ima istorijsku vrijednost, a prije dvije godine postao je ponovo centar zbivanja. U njegovim prostorijama održavaju se razne promocije i izložbe slika.

Zgrada i sat na njoj imaju istorijsku kulturnu vrijednost, ali i sentimentalnu.

Nakon poplava 2014. godine, eparhija zvorničko-tuzanska finansirala je restauraciju zgrade, a mehanizam na starom satu nakon tri decenije ponovo je pokrenut 2020. godine zahvaljujući opštini Šamac.

Zgradu poslednje dvije godine koristi Javna ustanova Centar za kulturu, koja organizuje promocije knjiga izložbe slika i fotografija.

Šamački hroničar Nikša Nezirović navodi za SRNU da je zgrada sa satom izgrađena 1928. godine i bila je vlasništvo veletrgovca Toše Stavrića koji je došao u Šamac 1904. godine.

Tošo je bio rodom iz Porebrica iz cincarske porodice. U Šamcu se oženio i dobio devetero djece, od kojih je osam živjelo u Šamcu. Sada njihovi potomci žive u Beogradu, Novom Sadu…

Tošo je na vrhu ove zgrade postavio sat kojeg je 1929. godine kupio od firme „Pavle Pantelić“ iz Zemuna za /tada velikih/ 25.000 dinara.

Bio je to klasični sat na tegove o čijem se održavanju od 1956. do 1992. godine brinuo Raif Kadić. Na pročelju se nalaze i inicijali Toše Stavrića i godina „T.S. 1928“.

Na spratu zgrade nalazio se veliki stan za njegovog sina Savu opremljen u „art deko stilu“ i sa namještajem od skupocjene bijele orahovine, dok je dole bila velika trgovina.

Inače Tošo je u Šamcu imao ukupno 17 kuća, dućana i magaza, te skoro 1.000 dunuma posavske zemlje. Bio je najbogatiji i najčuveniji trgovac iz Šamca. Umro je 1942. godine.

Nezirović navodi da je nakon rata 1945. godine zgrada nacionalizovana, te da se tu nalazila trgovina i uprava Trgovačkog preduzeća „Bosanka“, potom je zgrada pripala eparhiji zvorničko-tuzlanskoj, a danas je idealno mjesto za kulturna dešavanja.

„Eparhija je zgradu obnovila. Nije poznato ko je uradio projekat zgrade niti u kom stilu. Uglavnom, zna se zna da je sat izgradila firma čija zgrada i danas postoji u Zemunu i koju je grad Beograd stavio pod zaštitu kao kulturno dobro.

Inače, firma `Pavle Pantelić` bila je i zvonolivnica za crkvena zvona, pa je više od 120 gradova bivše Jugoslavije, Mađarske i Rumunije imalo sličan sat ili neko od zvona iz ove firme“ – objašnjava Nezirović.

U samom Beogradu isti sat je bio na Domu Vojske, Sabornoj crkvi, Kalemegdanskoj tvrđavi…

Do 1992. godine zgrada sa simbolom starog sata pojavljivala se na svim razglednicama i grad Šamac i Opština bili su po tome prepoznatljivi, ali tada je sat prestao sa radom.

Prije dvije godine, nakon 27 godina, ponovo je pušten u rad. Opština Šamac je sa firmom iz Slavonskog Broda „Elektrika Rašić“ sklopila ugovor i posao je uspješno obavljen .

Prema riječima odgovornih koji su tada radili u opštini Šamac i sklopili ugovor, na sat je stavljen potpuno novi savremeniji mehanizam. Naime, stari sat je imao mehanički mehanizam sa zubčanicima, a ovo je sada potpuno nov elektronski samopodesiv mehanizam.

Prilikom nestanka struje on pamti impulse, a nakon dolaska struje sat se sam podesi na tačno vrijeme.

Sačuvana je autentičnost izgleda starog sata, kao i kazaljki koje su bile dotrajale pa zamijenjene.

Mladi šamački istoričar Maja Vidović kaže da je za lokalnu zajednicu Šamac ovo kulturno nasljeđe značajno.

Stariji Šamčanin Sulejman Ceribašić ističe da je uvijek psomatrao kako sat radi, pa bi čak i kod kuće čuo otkucavanje.

„Zgrada starog sata je među najstarijim zgradama – to su remek djela grada“, ističe Ceribašić.

Stariji Šamčani sjećaju se kako su djeca trčala u školu kada čuju kako sat otkucava, a trgovci otvarali radnje.

Šamački svjetionik danas okićen svjetlošću obasjava gradić u zimskoj čaroliji. Stoji uspravan kao svjetionik neprolaznosti, svjedok mnogih zbivanja, ljubavi i tišine.

(Srna)

NAJNOVIJE IZ RUBRIKE

DANAS SUNČANO I JOŠ TOPLIJE: Vremenska prognoza za ponedjeljak

U REPUBLICI Srpskoj i FBiH danas će biti sunčano i još toplije vrijeme, uz lokalno malu oblačnost.

EMOTIVAN VIDEO: Vučić se oglasio poslije predaje dužnosti predsjednika Srbije (VIDEO)

NOSILAC liste i prvi na listi "Aleksandar Vučić - Ujedinjena Srbija" je jutros obavio predaju dužnosti predsjednika Ani Brnabić, koja će od danas do novih izbora obavljati funksiju v.d. predsjednika Srbije. Posle primopredaje Aleksandar Vučić se oglasio na društvenim mrežama.

VUČIĆ OBAVIO PRIMOPREDAJU DUŽNOSTI ANI BRNABIĆ: „Srećan ti rođendan i neka ti je srećno preuzimanje“ (VIDEO)

ALEKSANDAR Vučić, koji je juče potpisao ostavku na mjesto predsjednika Srbije, danas je obavio primopredaju dužnosti predsjednici Skupštine Srbije Ani Brnabić, koja je od danas v.d. predsjednika Srbije dok se ne raspišu predsjednički izbori.

SRPSKA OSTAJE PRI ZABRANI SIMBOLA TZV. ARBiH: Ocjenu ustavnosti traže i oni koji veličaju Sakiba Mahmuljina

REPUBLIKA Srpska ostaje pri svom Krivičnom zakoniku i članu u kojem je propisano da je javno isticanje i promovisanje zastava i simbola takozvane Armije Republike BiH krivično djelo, a iz zahtjeva za ocjenu ustavnosti tog dijela zakona, koji su inicirani pred Ustavnim sudom BiH, vide se potpisi onih koji su veličali čak i Sakiba Mahmuljina.

ROĐENO 14 BEBA: Djevojčice u blagoj prednosti

 U REPUBBLICI Srpskoj u protekla 24 časa rođeno je 14 beba, osam dječaka i šest djevojčica, rečeno je Srni u porodilištima.

CIJENE SMJEŠTAJA I HRANE U STUDENTSKOM DOMU U BANJALUCI: Evo kakvi su uslovi za studente

ZA mnoge studente dolazak u Banjaluku znači i prvi odlazak od kuće. Dok roditelji brinu kako će finansirati studiranje, mladi traže mjesto u kom će moći da uče, žive i osjećaju se sigurno.

DODIK: Vučić ima moju punu podršku

PREDSJEDNIK Milorad Dodik poručio je da Aleksandar Vučić, koji je večeras podnio ostavku na mjesto predsjednika Srbije, ima njegovu punu podršku, da je osnažio Srbiju, ekonomski je podigao i s autoritetom matice stavio nacionalni interes na prvo mjesto.

VUČIĆ ZVANIČNO DAO OSTAVKU NA MJESTO PREDSJEDNIKA REPUBLIKE SRBIJE: „Taj novi moraće da čuva naše nacionane interese i naš narod na KiM“

ALEKSANDAR Vučić je tokom obraćanja u zgradi Predsedništva zvanično podnio ostavku na mjestu predsjednika Republike Srbije.

ODUZETA IM DOZVOLA, ALI I DALJE VOZE: Više od 500 slučajeva u Srpskoj

OD januara do septembra 2026. godine iz saobraćaja je isključeno ukupno 17.124 vozača. Među njima i 522 vozača koji su vozili u periodu kada im je upravljanje motornim vozilom bilo zabranjeno.

ODLIKOVANI BORCI U SRPSKOJ ČEKAJU ISPLATU: Evo ko ima pravo na novčanu naknadu

NOVČANA naknada za prošlu godinu, koju primaju odlikovani borci, isplaćena je u prvom kvartalu ove godine.