PONOS ŠAMČANA: „Stari sat“ je svjetionik neprolaznosti

Foto: Centar za kulturu Šamac

Objekat „Stari sat“ ima istorijsku vrijednost, a prije dvije godine postao je ponovo centar zbivanja. U njegovim prostorijama održavaju se razne promocije i izložbe slika.

Zgrada i sat na njoj imaju istorijsku kulturnu vrijednost, ali i sentimentalnu.

Nakon poplava 2014. godine, eparhija zvorničko-tuzanska finansirala je restauraciju zgrade, a mehanizam na starom satu nakon tri decenije ponovo je pokrenut 2020. godine zahvaljujući opštini Šamac.

Zgradu poslednje dvije godine koristi Javna ustanova Centar za kulturu, koja organizuje promocije knjiga izložbe slika i fotografija.

Šamački hroničar Nikša Nezirović navodi za SRNU da je zgrada sa satom izgrađena 1928. godine i bila je vlasništvo veletrgovca Toše Stavrića koji je došao u Šamac 1904. godine.

Tošo je bio rodom iz Porebrica iz cincarske porodice. U Šamcu se oženio i dobio devetero djece, od kojih je osam živjelo u Šamcu. Sada njihovi potomci žive u Beogradu, Novom Sadu…

Tošo je na vrhu ove zgrade postavio sat kojeg je 1929. godine kupio od firme „Pavle Pantelić“ iz Zemuna za /tada velikih/ 25.000 dinara.

Bio je to klasični sat na tegove o čijem se održavanju od 1956. do 1992. godine brinuo Raif Kadić. Na pročelju se nalaze i inicijali Toše Stavrića i godina „T.S. 1928“.

Na spratu zgrade nalazio se veliki stan za njegovog sina Savu opremljen u „art deko stilu“ i sa namještajem od skupocjene bijele orahovine, dok je dole bila velika trgovina.

Inače Tošo je u Šamcu imao ukupno 17 kuća, dućana i magaza, te skoro 1.000 dunuma posavske zemlje. Bio je najbogatiji i najčuveniji trgovac iz Šamca. Umro je 1942. godine.

Nezirović navodi da je nakon rata 1945. godine zgrada nacionalizovana, te da se tu nalazila trgovina i uprava Trgovačkog preduzeća „Bosanka“, potom je zgrada pripala eparhiji zvorničko-tuzlanskoj, a danas je idealno mjesto za kulturna dešavanja.

„Eparhija je zgradu obnovila. Nije poznato ko je uradio projekat zgrade niti u kom stilu. Uglavnom, zna se zna da je sat izgradila firma čija zgrada i danas postoji u Zemunu i koju je grad Beograd stavio pod zaštitu kao kulturno dobro.

Inače, firma `Pavle Pantelić` bila je i zvonolivnica za crkvena zvona, pa je više od 120 gradova bivše Jugoslavije, Mađarske i Rumunije imalo sličan sat ili neko od zvona iz ove firme“ – objašnjava Nezirović.

U samom Beogradu isti sat je bio na Domu Vojske, Sabornoj crkvi, Kalemegdanskoj tvrđavi…

Do 1992. godine zgrada sa simbolom starog sata pojavljivala se na svim razglednicama i grad Šamac i Opština bili su po tome prepoznatljivi, ali tada je sat prestao sa radom.

Prije dvije godine, nakon 27 godina, ponovo je pušten u rad. Opština Šamac je sa firmom iz Slavonskog Broda „Elektrika Rašić“ sklopila ugovor i posao je uspješno obavljen .

Prema riječima odgovornih koji su tada radili u opštini Šamac i sklopili ugovor, na sat je stavljen potpuno novi savremeniji mehanizam. Naime, stari sat je imao mehanički mehanizam sa zubčanicima, a ovo je sada potpuno nov elektronski samopodesiv mehanizam.

Prilikom nestanka struje on pamti impulse, a nakon dolaska struje sat se sam podesi na tačno vrijeme.

Sačuvana je autentičnost izgleda starog sata, kao i kazaljki koje su bile dotrajale pa zamijenjene.

Mladi šamački istoričar Maja Vidović kaže da je za lokalnu zajednicu Šamac ovo kulturno nasljeđe značajno.

Stariji Šamčanin Sulejman Ceribašić ističe da je uvijek psomatrao kako sat radi, pa bi čak i kod kuće čuo otkucavanje.

„Zgrada starog sata je među najstarijim zgradama – to su remek djela grada“, ističe Ceribašić.

Stariji Šamčani sjećaju se kako su djeca trčala u školu kada čuju kako sat otkucava, a trgovci otvarali radnje.

Šamački svjetionik danas okićen svjetlošću obasjava gradić u zimskoj čaroliji. Stoji uspravan kao svjetionik neprolaznosti, svjedok mnogih zbivanja, ljubavi i tišine.

(Srna)

NAJNOVIJE IZ RUBRIKE

UPOZORENJE IZ „VODOVODA“: Više zone grada mogu ostati bez vode zbog kvara u Novoseliji

IZ banjalučkog "Vodovoda" saopštili su da je zbog tehničkih problema u fabrici u Novoseliji smanjena proizvodnja vode.

MINIĆ: Žao mi je što Blanuša nije u studiju

KANDIDAT SDS-a za predsjednika Republike Srpske Branko Blanuša nedolaskom u večerašnji TV duel, nije pobjegao od mene i TV debata, on je pobjegao od naroda, istakao je gostujući u našoj emisiji "Drugi ugao" kandidat SNSD-a za predsjednika Srpske Savo Minić.

SLUČAJ „DOBROVOLJAČKA“: Krajišnik svjedočio na suđenju Ganiću i ostalima

SVJEDOK Tužilaštva BiH Risto Krajišnik danas je u nastavku suđenja Ejupu Ganiću i drugima optuženima za zločin u Dobrovoljačkoj ulici u Sarajevu 3. maja 1992. godine rekao da je napad na kolonu JNA bio dobro oraganizovan, kao i da su napadači u vozilu saniteta ubili pukovnike Miru Sokića i Budimira Radulovića, te ženu civilno lice u službi JNA.

GRAĐANI POHRLILI PO TURISTIČKE VAUČERE: Evo gdje ih najviše žele iskoristiti

TURISTIČKE vaučera građani mogu iskoristiti do 30. novembra, van mjesta svog prebivališta, na nekoj od planina, u banjama, gradovima i opštinama širom Republike Srpske. Na početku realizacije ovog programa ugostitelji već bilježe prve goste, a građani planiraju mini jesenji odmor po povoljnijim cijenama.

MINIĆ: Vizija da cijela Republika Srpska bude moja kancelarija

IMAM želju i viziju da cijela Republika Srpska bude moja kancelarija, kao što je to slučaj u mom mandatu premijera u kojem smo održavali sjednice Vlade po cijeloj Srpskoj, rekao je večeras kandidat SNDS-a za predsjednika Republike Srpske Savo Minić.

GOVOR PRED POLUPRAZNOM SALOM: Ko o čemu – Denis Bećirović o Srbima

ONI što žele da unište Dejtonski sporazum pokušavaju da stvore uslove za otcjepljenje Republike Srpske, riječi su Denisa Bećirovića koje su odzvonile pred polupraznom salom Generalne skupštine Ujedinjenih nacija.

VUČIĆ SE VANREDNO OGLASIO: Naš ponos, naše dostojanstvo i našu slobodu ne damo nikome da sruši

PREDSJEDNIK Srbije Aleksandar Vučić nalazi se u Njujorku gdje će govoriti na GS UN.

SUTRA OD PODNE POSTEPENO NAOBLAČENJE S KIŠOM: Vremenska prognoza za četvrtak

U Republici Srpskoj i Federaciji BiH /FBiH/ sutra se očekuje sunčano vrijeme, uz postepeno naoblačenje sa kišom.

ŠTA ĆE POLITIČKO SARAJEVO NA OVO REĆI? Bećirović pred polupraznom salom, Volc na sastanku sa Cvijanovićevom

DOK se predsjedavajući Predsjedništva BiH Denis Bećirović obraćao Generalnoj skupštini Ujedinjenih nacija, američki ambasador pri UN Majk Volc je napustio salu, u tom trenutku sastajao se sa srpskim članom Predsjedništva BiH Željkom Cvijanović.

VRTOGLAVE CIJENE: Koliko u Banjaluci koštaju zimske gume i montaža?

OD 1. novembra zakonska obaveza posjedovanja zimske opreme ponovo stupa na snagu, a vozače u Banjaluci i širom Republike Srpske ove jeseni očekuje ozbiljan udar na kućni budžet.