NA DANAŠNJI DAN ROĐEN SAVA ŠUMANOVIĆ: Ustaše ubile velikog slikara

Foto: Novosti arhiva

Šumanović je rodom iz Vinkovaca, gdje mu je otac radio kao šumarski inženjer. Poslije četiri godine porodica se preselila u Šid.

Pohađao je gimnaziju u Zemunu, u kojoj i počinje da se zanima za umjetnost.

ODBIO DA STUDIRA PRAVO

Iako je otac želio da mu sin bude advokat, Sava upisuje Višu školu za umjetnost i obrt u Zagrebu, koju završava sa najboljim ocjenama 1918. godine.

Počeo je kao impresionista, zatim je pao pod uticaj kubizma i najzad se zadržao na kolorističkim shvatanjima pariske škole, dok drugi istoričari umjetnosti njegovo stvaralaštvo smještaju u umjetnička prostranstva od kubizma preko poetskog realizma do umjerenog ekspresionizma.

Stvaralački opus velikog slikara obuhvata oko 800 ulja na platnu i više od 400 crteža, akvarela, gvaševa i pastela.

ANDRE LOT: ŠUMANOVIĆ JE BOLJI OD SEZANA

Slika „Doručak na travi“, koju je naslikao 1927. godine, naišla je na odlične kritike u Francuskoj. Njegova, možda, najbolja slika jeste „Pijana lađa“, inspirisana istoimenom pjesmom Artura Remboa, ali su je kritičari u to doba loše primili.

Njegove slike su se 1929. godine našle pred žirijem Pariskog jesenjeg salona, koji ih je ocijenio najvišim ocjenama, a ugledni pariski slikari bili su oduševljeni Šumanovićem.

Čuveni Andre Lot rekao je da su Šumanovićeve slike od „velike vrijednosti, a sigurno i bolje od Sezanovih, „jer je bolje školovan“.

USTAŠE UBILE VELIKOG SLIKARA

Aprilski slom Kraljevine Jugoslavije Sava dočekuje u Šidu koji postaje dio ustaške Nezavisne Države Hrvatske. Sve to navodi Šumanovića da se sasvim povuče iz javnog života.

Zakon o zabrani korišćenja ćirilice na teritoriji ustaške države teško ga je pogodio, pa je u znak protesta prestao da potpisuje svoje slike i počeo da na njima upisuje samo godinu nastanka.

Ustaše su 30. avgusta 1942. godine ubile Šumanovića i bacile ga u masovnu grobnicu u Sremskoj Mitrovici.

Na prostoru uz staro pravoslavno groblje u Sremskoj Mitrovici ustaše su pogubile oko 150 nedužnih muškaraca, žena i đece iz Šida, među kojima je bio i Sava Šumanović.

NEKE ŽRTVE ŽIVE ZAKOPANE

Šumanović je uhapšen 28. avgusta rano ujutro. Prema svjedočenjima, ustaše su brutalno pretukle zatvorenike, a onda im je takozvani pokretni prijeki ustaški sud izrekao smrtne kazne.

Strijeljani su uz upaljene baklje kraj spremnih raka – pucano im je u potiljak ili su direktno morali da legnu u raku da bi u njih pucali. Potom su polivani krečom i zatrpavani zemljom.

Jedan broj ljudi je ugušen, jer su ranjeni i još živi zatrpavani, dok su se ispod zemlje čuli potmuli jauci.

ŠUMANOVIĆEVA MAJKA POKLONILA SLIKE ZA MEMORIJALNU GALERIJU

U momentu hapšenja na Šumanovićevom „štafelaju“ ostala je upravo završena slika „Beračice“, danas izložena u Memorijalnoj galeriji u Šidu.

U Muzeju Srema u Sremskoj Mitrovici postoji dokument koji svjedoči o Šumanovićevom strijeljanu. Riječ je o odgovoru na zahtjev Perside Šumanović, umjetnikove majke, da joj sina puste iz pritvora.

Tek dva mjeseca poslije, nakon što je Sava odavno strijeljan dobila je odgovor Nezavisne Države Hrvatske, odnosno Ustaške nadžorne službe. U tom odgovoru pisalo je da je Sava Šumanović osuđen na smrt i strijeljan. Odgovor završava ustaškim pozdravom „Za dom spremni!“.

Prema sjedočenjima, Persida Šumanović je teško podnijela ubistvo sina jedinca i godinama je postavljala na sto tanjir za njega i uveče mu razmiještala krevet, ne mireći se sa gubitkom.

Šumanović je prije svog pogubljenja u jednom pismu prijatelju 1934. godine, predvidio 1942. kao godinu svoje smrti.

Na mjestu stravičnih pogubljenja u Sremskoj Mitrovici 1960. godine podignut je spomen-park, a Šumanovićeva majka je na desetogodišnjicu ubistva preostale radove poklonila Šidu radi otvaranja Memorijalne galerije.

Jedna od najvećih domaćih slikarski nagrada nosi danas ime Save Šumanovića.

(mondo.ba)

NAJNOVIJE IZ RUBRIKE

„NISMO HTJELI KAO KONAKOVIĆ DA PEREMO PROZORE“: Minić prozvao ministra i objasnio šta znači „tajni ugovor“ sa Amerikancima

SAVO Minić, predsjednik Vlade Republike Srpske, rekao je da Srpska ima ugovor s lobističkim kućama u Sjedinjenim Državama koje su u ovoj zemlji legalne, te da u skladu s tim ne može biti sporna saradnja s njima s ciljem promocije istine o Republici Srpskoj i zalaganju za pravičnost.

JEDAN DOBIO PEŽOA, A DRUGOM MILIONI IZMAKLI ZA BROJ: Loto doveo tri osobe skoro do infarkta

IZVUČENI su brojevi u 81. kolu igre Loto, koju zajedno organizuju Lutrija Republike Srpske i Državna lutrija Srbije.

MALIŠANI DOBILI NOVI DOM: Miletići iz Gacka više ne žive u staroj i tijesnoj kući

OSMOČLANA porodica Miletić iz Gacka konačno ima normalne uslove za život a sve zahvaljujući Humanitarnoj organizaciji Srbi za Srbe. Topli dom preplavili su graja i osmjesi mališana.

UBIJENI MUŠKARAC I ŽENA KOD GNJILANA: Osumnjičeni se predao policiji

MUŠKARAC i žena ubijeni su danas u selu Donji Livoč u opštini Gnjilane, a jedna osoba je ranjena, saopštila je takozvana kosovska policija.

MINIĆ POVEĆAO PREDNOST: Osvojio 58.390 glasova više od Blanuše

KANDIDAT SNSD-a za predsjednika Republike Srpske Savo Minić osvojio je 289.091 glas, odnosno više za 58.390 od protivkandidata iz SDS-a Branka Blanuše, preliminarni su podaci CIK-a BiH na osnovu rezultata sa 98,12 odsto biračkih mjesta. Blanuša je osvojio 230.701 glas.

SNSD DALEKO ISPRED KONKURENCIJE: Vode u trci za Narodnu skupštinu Republike Srpske

SNSD i dalje je u ubjedljivoj prednosti na izborima za Narodnu skupštinu Republike Srpske sa 206.136 osvojenih glasova ili 39,14 odsto, pokazuju novi preliminarni rezultati Centralne izborne komisije /CIK/ BiH.

TEŠKA RESPIRATORNA INFEKCIJA PUNI BOLNICE U SRPSKOJ: Jedna osoba preminula, najviše oboljelih među mladima

U bolnicama u Republici Srpskoj u 40. sedmici ove godine prijavljeno je 13 oboljelih od teške akutne respiratorne infekcije (SARI) koji su zahtijevali hospitalizaciju.

PLATU NISU PRIMILI OD MAJA: Radnici vrtića u Bijeljini na rubu egzistencije

RADNICI Dječijeg vrtića "Čika Jova Zmaj" u Bijeljini žive na rubu egzistencije i od nadležnih zahtijevaju isplatu svih zaostalih primanja i garanciju da će im plate ubuduće biti redovne, saopštila je sindikalna organizacija ove ustanove.

BE-SE-ŽE VAKCINE DATE HILJADAMA BEBA: Institut za javno zdravstvo Srpske objasnio na šta roditelji treba da obrate pažnju u slučaju nuspojava

U Republici Srpskoj do sada je data 51.000 doza be-se-že vakcine bugarskog proizvođača BB-NCIPD i nije prijavljena ozbiljna neželjena reakcija, rečeno je Srni u Institutu za javno zdravstvo Srpske.

VRIJEME SUTRA: Oblačno i svježije, biće jakih pljuskova i grmljavine

U Republici Srpskoj i Federaciji BiH /FBiH/ i sutra će biti oblačno i svježije vrijeme sa prolaznim padavinama i temperaturom vazduha do 23 stepena Celzijusova.