EVROPI PRIJETI NESTAŠICA GORIVA: Letovi se masovno otkazuju

Foto: Printskrin/Telegram

Niskotarifna aviokompanija Transavia ove sedmice najavila je prva otkazivanja letova u maju i junu, navodeći nagli rast cijena kerozina, široko korišćenog avionskog goriva, prenosi KAPITAL.

Kako rat na Bliskom istoku traje, evropski avio-prevoznici pripremaju se za dodatna otkazivanja, ali se nadaju da će izbjeći nestašicu goriva koja bi ovog ljeta prizemljila njihove flote.

Pitanje koje se sve češće postavlja jeste da li je uopšte sigurno planirati letove ovog ljeta. Zbog blokade Ormuskog moreuza, koja remeti globalna naftna tržišta, raste zabrinutost da bi Evropa mogla ostati bez avionskog goriva nekoliko sedmica prije vrhunca ljetne sezone.

Alarm je upaljen sredinom aprila, kada je čelnik Međunarodne agencije za energiju upozorio da Evropa ima “možda šest sedmica zaliha avionskog goriva”. Transavia je tako postala najnovija aviokompanija, nakon Ryanaira i Volotee, koja je najavila otkazivanje dijela evropskih letova u maju i junu, zbog visokih troškova goriva i poteškoća u uvozu kerozina iz zemalja Zaliva.

Kako mirovni pregovori između SAD i Irana stagniraju, a promet kroz Ormuški moreuz ostaje blokiran, postavlja se pitanje koliko je vjerovatno da će evropski letovi ovog ljeta biti masovno obustavljeni.

Nestašica uzrokovana padom uvoza
Sedmicama već nedostatak uvoza nafte i naftnih derivata iz zemalja Zaliva, uslijed blokade Ormuskog moreuza, podstiče spekulacije o mogućoj nestašici kerozina, goriva koje pokreće većinu avionskih motora.

– Francuska proizvodi znatno manje kerozina nego što troši. Godišnje se proizvede oko tri miliona tona, dok je potrošnja oko pet miliona. Razlika se nadoknađuje uvozom, prvenstveno s Bliskog istoka . rekao je profesor sa Univerziteta u Antverpenu Vouter Devulf.

Zemlje Zaliva izvoze ne samo sirovu naftu, već i prerađene proizvode poput Jet A-1 goriva, najčešće korišćenog avionskog kerozina.Podaci francuskog Ministarstva energetike pokazuju da je prije rata na Bliskom istoku oko 50 odsto avionskog goriva bilo proizvedeno u Francuskoj, 20 odsto dolazilo je s Bliskog istoka, a preostalih 30 odsto iz Evrope, SAD-a i Azije.

– Evropa proizvodi vrlo malo nafte i smanjila je kapacitete prerade u posljednjih nekoliko godina. Sve više zavisi od uvoza prerađenih proizvoda, što je čini ranjivom na globalne krize – kazao je energetski stručnjak Tjeri Bros.

Francuska: Nema rizika u narednim sedmicama

Ipak, stručnjaci navode da je Francuska u nešto boljoj poziciji od nekih komšija jer manje zavisi od uvoza s Bliskog istoka.

Velika Britanija, na primjer, uvozi oko 60 odsto kerozina iz Saudijske Arabije, Ujedinjenih Arapskih Emirata i Kuvajta.

Dva glavna pariska aerodroma, Orly i Charles de Gaulle, trebala bi izbjeći ozbiljnije posledice eventualne nestašice zahvaljujući mreži naftovoda povezanoj s rafinerijama i terminalom u Avru.

Većina sirove nafte za te sisteme dolazi iz Sjeverne Amerike, što Francusku stavlja u povoljniji položaj u odnosu na druge zemlje.

Vlada je saopštila da raspolaže strateškim zalihama dovoljnim za oko dva mjeseca, dok komercijalne zalihe na aerodromima mogu pokriti desetak dana operacija.

– Trenutno ne postoji rizik od nestašice kerozina u narednim sedmicama – izjavila je portparolka Vlade Mod Bregon.

Stručnjaci upozoravaju da bi produženi sukob mogao izazvati probleme kasnije tokom godine.

– Ova kombinacija faktora verovatno će spasiti ljeto, ali ostaje pitanje koliko će kriza trajati. Ako se sukob nastavi, isti problemi mogli bi se pojaviti na jesen, u oktobru ili novembru – rekao je Devulf.

Francuska i Evropska unija već pripremaju mjere za suočavanje s mogućim dugotrajnim poremećajima, uključujući povećan nadzor zaliha i maksimalno korišćenje rafinerijskih kapaciteta.

Evropska komisija upozorila je da bi mogla biti potrebna kolektivna akcija da bi se očuvalo funkcionisanje jedinstvenog tržišta i osigurala stabilnost snabdijevanja.

Putnici mogu očekivati skuplje karte

Iako nestašica možda neće biti neposredna prijetnja, putnici bi mogli osetiti druge posljedice.

– Treba razlikovati dostupnost i cijenu. Čak i bez nestašice, cijene avionskih karata mogu značajno porasti – rekao je Bros.

Cijena kerozina više je nego udvostručena zbog rata na Bliskom istoku, a gorivo čini i do 40 odsto cijene avionske karte.

Najveći udar očekuje se kod niskotarifnih aviokompanija, koje posluju s malim maržama. Zbog toga su kompanije poput Transavie već bile primorane povećati cijene i otkazati manje isplative letove.

– Ne radi se toliko o nestašici koliko o profitabilnosti. Ako cene karata postanu previsoke, avio-kompanijama će biti isplativije prizemljiti avione – dodao je Bros.

Šta učiniti ako je let otkazan

U slučaju otkazivanja leta, putnici imaju ograničene opcije.

Po zakonima Evropske unije, avio-kompanije imaju pravo otkazati letove ako putnike obavijeste najmanje 14 dana unaprijed.

U tom slučaju dužne su ponuditi povraćaj novca ili alternativni let bez dodatnih troškova.

Međutim, nisu obavezne isplatiti odštetu ako je otkazivanje posljedica “vanrednih okolnosti”, poput aktuelne krize uzrokovane ratom na Bliskom istoku, prenosi France 24.

NAJNOVIJE IZ RUBRIKE

POGINULO PET LJUDI: Eskplodirala bomba iz Drugog svjetskog rata (VIDEO)

PET ljudi je poginulo, a troje je nestalo kada je u selu u indonežanskoj provinciji Papua ekspolodirala bomba zaostala iz Drugog svjetskog rata, saopštila je lokalna policija.

IZRAEL ZAUZEO ZAMAK BOFORT U LIBANU: Nakon višednevnih borbi, u tvrđavi prvi put od 1982. godine (VIDEO)

IZRAELSKE trupe zauzele su strateški važnu planinu sa zamkom Bofort na vrhu koji su izgradili krstaši u južnom Libanu u najdubljem upadu u zemlju u posljednjih više od četvrt vijeka, saopštila je izraelska vojska.

NOVČANE KAZNE I DO 8.000 EVRA: Vlada Hrvatske uputila po hitnom postupku zakon uoči sezone, tiče se i radnika iz BiH

VLADA Republike Hrvatske uputila je u Sabor novi prijedlog Zakona o suzbijanju neprijavljenog rada kojim se uvodi novi režim kažnjavanja, odnosno pooštravaju novčane kazne za poslodavce po neprijavljenom radniku, zavisno od ponavljanja neprijavljenog rada.

PLANINAR TEŠKO POVRIJEĐEN ZAGLAVIO NA DURMITORU: Spasila ga Vojska Crne Gore i transportovala u bolnicu

VOJSKA Crne Gore danas je na Durmitoru spasila planinara, stranog državljanina, a zbog povreda glave i sumnje da mu je povrijeđena i kičma transportovan je u Klinički centar u Podgorici.

PUTIN NAJAVIO KRAJ RATA: „Sukob u Ukrajini ulazi u završnu fazu“

ON je kazao da nije moguće navesti konkretne rokove za okončanje sukoba u uslovima borbenih dejstava, kao i da je ruska vojska u ofanzivi na svim dijelovima fronta u Ukrajini.

„IZGUBILI SMO ČESTITOG ČOVJEKA“: Ovo je načelnik granične policije koji je poginuo u nesreći kod Bijelog Polja

NAČELNIK Regionalnog centra granične policije ka Crnoj Gori Danilo Femić, poginuo je u teškoj saobraćajnoj nesreći koja se dogodila sinoć na putu od Gubavča ka Bistrici kod Bijelog Polja.

VELIKI OBRAČUN: Moskva objavila udare na ukrajinske i strane jedinice

RUSKE oružane snage su u roku od 24 sata porazile privremene tačke razmeštaja ukrajinskih oružanih snaga i stranih plaćenika u 148 okruga, saopštilo je rusko Ministarstvo odbrane.

DETALJI NESREĆE KOD BIJELOG POLJA: Poginuo načelnik granične policije Danilo Femić

DANILO Femić, načelnik granične policije pri Policijskoj upravi Prijepolje, poginuo je u saobraćajnoj nesreći koja se dogodila sinoć kod Bijelog Polja.

TRAGEDIJA U CRNOJ GORI: Poginule dvije osobe nakon slijetanja vozila sa puta

U saobraćajnoj nesreći koja se desila danas, 30. maja, na putu Gubavac - Bistrica u mjestu Lozna Luka, u Bijelom Polju, poginule su dvije osobe.

PREDSJEDNIK AMERIKE IMA OTOK I MODRICE PO TIJELU? Hitno se oglasio Trampov ljekar sa važnim informacijama

LJEKAR američkog predsjednika Donalda Trampa, dr Šon Barbabela, izjavio je da je predsjednik u odličnom zdravstvenom stanju, navodi se u memorandumu Bijele kuće objavljenom u petak, u kojem se dodaje da je kod Trampa i dalje prisutan blagi otok potkolenice i da ima benigne modrice na rukama.