DANAS SE NAVRŠAVA 108 GODINA OD SMRTI NADEŽDE PETROVIĆ: Začetnica modernog srpskog slikarstva, humanitarka i jedina žena na srpskoj novčanici

Foto: Foto: N. Popov/Wikimedia

Heroina Prvog svjetskog rata umrla je 3. aprila 1915. godine, u 42. godini, u Vojnoj bolnici u Valjevu od tifusa, nakon što je ponovo oboljela od ove bolesti, njegujući kao bolničarka ranjenike i brinući se o oboljelima od tifusa.

Simbolično, posljednja slika koju je uradila je valjevska bolnica.

Nadežda Petrović čitav život je posvetila ne samo slikarstvu, već i borbi za socijalna, društvena i ženska prava i u tome je njena veličina.

U najznačajnije srpske slikarke sa kraja 19. i početkom 20. vijeka ubraja je i Britanski muzej.

Na prijedlog Srbije, i uz podršku BiH, Slovenije i Francuske, Unesko je u svoj kalendar 2022/2023. godine uvrstio i obilježavanje 150 godina od njenog rođenja.

Nadežda Petrović, kojoj su život bile slike i otadžbina, imala je evropsko obrazovanje i putovala po Evropi kada je većina žena u Srbiji bila nepismena, bila je nastavnica slikarstva, priređivala izložbe i umjetničke kolonije, pisala kritike, držala govore na patriotskim skupovima, ratovala.

Rođena je u Čačku 11. oktobra 1873. godine u uglednoj porodici dvoje učitelja, kao prvo od devetoro djece, a njen mlađi brat bio je Rastko Petrović, jedan od poznatih srpskih pjesnika, dok je njen ujak Svetozar Miletić, jedan od boraca za nacionalna prava Srba u Austrougarskoj.

Sa porodicom se preselila u Beograd 1884.godine, gdje je završila Višu žensku školu, bila nastavnica crtanja u srednjim školama i učiteljica u atelju Đorđa Krstića, a pohađala je školu i kod Cirila Kutljika.

Školovala se od 1898. godine u Minhenu u ateljeu Slovenca Antona Ažbea, radila u ateljeu Juliusa Ekstera, a već 1900. godine imala je prvu samostalnu izložbu u Beogradu. Boravak u ateljeu Slovenca Antona Ažbea imaće velikog uticaja na njen dalji umjetnički izraz.

Pisala je likovne kritike savremenika i zalagala se za prevazilaženje „tradicionalističkih likovnih shvatanja“, a njena slika iz 1907. godine „Dereglije na Savi“ predstavlja primjer impresionizma u srpskom slikarstvu.

Austrougarska aneksija BiH 1908. godine bila je povod za vatrene patriotske govore sa balkona Narodnog pozorišta u Beogradu, na današnjem Trgu Republike.

Nadežda Petrović, koja se smatra srpskom pripadnicom fovizma, tokom 1910. odlazi u Pariz.

Do 1912. godine izlagala je na mnogobrojnim izložbama u Srbiji, Ljubljani, Parizu, Zagrebu, Rimu, da bi u Beogradu je 1912. godine otvorila slikarsku školu i učestvovala na četvrtoj jugoslovenskoj izložbi.

I tokom balkanskih ratova 1912-1913. godine i kasnije na početku Prvog svjetskog rata Nadežda se prijavljuje kao dobrovoljna bolničarka, kada je, pomažući ranjenicima, preležala tifus, koleru i upalu pluća, a sa srpskom vojskom proživljava teške trenutke na prostoru Kosova i Metohije.

Po završetku balkanskih ratova, za požrtvovanost i iskazanu revnost u službi, odlikovana je za hrabrost, a od Crvenog krsta za milosrđe.

Objava Prvog svjetskog rata 1914. godine zatekla je u Italiji, gdje posjetila izložbu Venecijanskog bijenala skulptura svog velikog prijatelja Ivana Meštrovića. Odmah se vratila u zemlju, gdje se pridružila poljskoj bolnici Dunavske divizije.

Tada se oprobala i kao prva žena ratni fotograf u Srbiji.

Posljednja stanica bilo joj je Valjevo, gdje je tokom epidemije tifusa 1914. i 1915. godine ovaj grad u Zapadnoj Srbiji bio grad-bolnica u kom je dnevno umiralo i do 150 ljudi. Kada bi ponestalo zavoja, Nadežda je cijepala je uniformu i previjala ranjenike.

Tada ponovo dobija tifus i poslije sedam dana umire 3. aprila 1915. godine, a njeni posmrtni ostaci prenijeti su iz Valjeva na beogradsko Novo groblje 1935. godine.

(Srna)

NAJNOVIJE IZ RUBRIKE

NAJAVLJENA ISKLJUČENJA STRUJE: Ove ulice u Banjaluci sutra u mraku

ZBOG radova za 17. april planirana su sljedeća isključenja električne energije u Banjaluci:

DODIK RAZGOVARAO SA PRIVREDNICIMA: Načelno dogovoreno uvođenje 13. neoporezive plate (FOTO)

PREDSJEDNIK SNSD-a Milorad Dodik sastao se danas sa privrednicima Republike Srpske.

TRAGEDIJA NA KiM: Eksplodirala plinska boca, poginuli dvoje djece i njihov otac

DVOJE djece i njihov otac poginuli su u eksploziji plinske boce u naselju Mališevo na Kosovu i Metohiji.

„ŽAO MI JE ŠTO JE DO OVOGA DOŠLO…“ Stanivuković o masovnoj sječi stabala uz obalu Vrbasa (VIDEO)

POVODOM prizora sa obala Vrbasa koji su se pojavili na društvenim mrežama, a koji nikoga ne mogu ostaviti ravnodušnim, želim da poručim da je napravljena greška koja je dovela do štete i da ćemo po tom pitanju reagovati.

ŠOBOT: Tim ljekara sa UKC-a spreman da pomogne Mladiću

TIM ljekara sa Univerzitetskog kliničkog centra /UKC/ Republike Srpske uvijek je spreman da ode u posjetu generalu Ratku Mladiću i upotrijebi sva znanja i mogućnosti da pomogne u njegovom liječenju, rekao je vršilac dužnosti generalnog direktora UKC-a Nikola Šobot.

GUŽVE NE JENJAVAJU: Stanje na graničnim prelazima u BiH

POJAČAN je saobraćaj na graničnim prelazima Gradiška, Donja Gradina i Velika Kladuša na ulazu u BiH iz Hrvatske, saopšteno je iz Auto-moto saveza Republike Srpske.

UKLJUČENO JOŠ 7 BENZINSKIH STANICA: Proširena lista privrednih subjekata gdje možete natočiti jeftinije gorivo

MINISTARSTVO trgovine i turizma Republike Srpske ažuriralo je danas listu sa još sedam novih privrednih subjekata koji učestvuju u realizaciji mjere direktne podrške usljed poremećaja na tržištu naftnim derivatima.

MAŠINE I RADNICI SE POVUKLI SA GRADILIŠTA: Stalo se sa izgradnjom auto-puta u BiH, ovo je razlog

NI 25 dana kasnije situacija se nije promijenila, mašine i radnici turske kompanije povučeni su sa gradilišta.

VRIJEME SUTRA: Uglavnom sunčano, tokom dana raste oblačnost

U Republici Srpskoj i Federaciji BiH sutra se očekuje pretežno sunčano vrijeme uz slab do umjeren razvoj oblačnosti, dok su kratkotrajna kiša ili pljusak mogući samo ponegdje u brdsko-planinskim predjelima.

ZEMLJOTRES U BiH! Treslo se preko 3 stepena po Rihteru

ZEMLJOTRES jačine 3,2 stepena Rihterove skale osjetio se danas na području Bileće, objavio je Evropsko-mediteranski seizmološki centar.